Cały świat zna nazwisko Stefana Bryły jako jednego z wybitnych europejskich inżynierów XX wieku oraz pioniera w dziedzinie spawalnictwa. Jego nauczycielem był M. Tullier. Stefan pracował jako profesor na Katedrze Budowy Mostów Politechniki Warszawskiej. W trakcie swojej aktywnej kariery zaprojektował wiele konstrukcji, o czym pisze warsaw-name.eu. Jego najbardziej wyjątkowym dziełem był pierwszy na świecie drogowy spawany most, który powstał na rzece Słudwi pod Łowiczem. Oprócz działalności praktycznej napisał ponad 150 prac naukowych z zakresu statyki budowli i inżynierii budowlanej. Dowiedz się także, jak w Warszawie powstał ekologiczny dom o powierzchni 14 metrów kwadratowych.
Biografia
Stefan Władysław Bryła urodził się 17 lipca 1886 roku w Krakowie. Niedługo po jego narodzinach rodzina przeprowadziła się do Stanisławowa (dzisiejszy Iwano-Frankiwsk na Ukrainie). Tam rozpoczął naukę w szkole, którą ukończył z wyróżnieniem, po czym podjął studia we Lwowie. Studiował na Wydziale Inżynierii Szkoły Politechnicznej. Co ciekawe, jeszcze w trakcie studiów został zaangażowany w działalność dydaktyczną. W tym czasie odbywał praktyki w różnych szkołach technicznych i uniwersytetach w Charlottenburgu, Paryżu i Londynie. W 1908 roku ukończył studia z tytułem magistra, a rok później uzyskał stopień doktora. Jego edukacja trwała jednak do 1910 roku, kiedy uzyskał habilitację. Następnie został członkiem Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie. Nawet te osiągnięcia nie zatrzymały jego naukowego rozwoju.
Studia za granicą
Dzięki stypendium Akademii Umiejętności odbył podróże po świecie, podczas których poznawał nowoczesne trendy w budownictwie. Mieszkał i studiował w Berlinie, Paryżu, Londynie, kontynuując edukację w Charlottenburgu. Jego nauka była nie tylko teoretyczna – zdobywał także praktyczne doświadczenie, pracując na budowach w Niemczech, Francji, Kanadzie, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. W 1912 roku w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie brał udział w opracowywaniu i realizacji różnych projektów. W Stanach Zjednoczonych po raz pierwszy zobaczył wieżowce, które wywarły na nim ogromne wrażenie. Marzył o zgłębianiu tajników ich budowy. Był jednym z inżynierów zaangażowanych w konstrukcję Woolworth Building w Nowym Jorku. Do 1930 roku był to najwyższy budynek na świecie. Jego wysokość osiągnęła 241 metrów. Dzięki tym podróżom odkrył także swój talent literacki. Opisywał wrażenia ze swoich wypraw po Ameryce i Dalekim Wschodzie. Swoje wspomnienia zebrał w dwóch tomach zatytułowanych „Ameryka” i „Wschód”. W książkach szczegółowo opisywał różnorodne zjawiska, sytuacje, barwny język ludzi oraz ich poczucie humoru.
Po długich podróżach Stefan wrócił do Polski. Stało się to, gdy ojczyzna odzyskała niepodległość. W 1918 roku brał udział w jej obronie, uczestnicząc w walkach o Lwów oraz wojnie polsko-bolszewickiej. W latach 1915–1917 wykładał w Polskim Kolegium Uniwersyteckim w Kijowie. Przez trzy lata kierował Związkiem Inżynierów i Techników Polskich na Rusi. W wieku 35 lat objął stanowisko profesora na ІІ Katedrze Budowy Mostów Politechniki Lwowskiej. W trakcie życia został wybrany posłem na Sejm z ramienia Lwowa, reprezentując partię chrześcijańskiej demokracji. Kierował lwowskim oddziałem tej partii. W 1931 roku zasiadał w jury konkursu na projekt budynku Szkoły Budownictwa w Lublinie. Podczas niemieckiej okupacji zaangażował się w tajne nauczanie młodzieży. Za tę działalność został aresztowany przez Niemców i wraz z rodziną został rozstrzelany.
Praca w Warszawie
Z czasem Stefan Bryła został autorem podręcznika dla inżynierów pt. „Podręcznik inżynierski w zakresie inżynierii lądowej i wodnej”. Było to pierwsze polskie, kompleksowe wydanie w dziedzinie inżynierii. Publikacja książki otworzyła mu drogę do pracy w Warszawie. W 1934 roku dostał pracę na Politechnice Warszawskiej.
Do historii przeszedł jako projektant pierwszego w Europie spawanego drogowego mostu na rzece Słudwi pod Łowiczem. Był to pierwszy stalowy most o konstrukcji spawanej na kontynencie. W tamtych czasach była to nowość technologiczna. Zastosowanie techniki spawalniczej pozwoliło znacząco obniżyć koszty budowy oraz zmniejszyć wagę konstrukcji. Pomimo tych zalet projekt wzbudzał wątpliwości niektórych inżynierów budowlanych, którzy sceptycznie podchodzili do trwałości spawanych konstrukcji mostowych.
Bez jego unikalnych pomysłów na stalowe konstrukcje nie powstałyby pierwsze polskie wieżowce, w tym budynek mieszkalny w Katowicach oraz biurowce w Warszawie. Bryła wykorzystał swoją wiedzę i doświadczenie zdobyte za granicą do projektowania wieżowców w Polsce. Już w 1929 roku zaprojektował pierwszy polski wieżowiec w Katowicach – 17-piętrowy budynek, który do dziś uważany jest za jeden z najciekawszych przykładów funkcjonalizmu w polskiej architekturze.
Niedługo potem, w 1931 roku, uczestniczył w pracach nad projektem wieżowca w Warszawie, który ukończono w 1933 roku. Był to wówczas drugi najwyższy budynek w Europie. Konstrukcja przetrwała nawet 120 trafień rakietowych podczas powstania warszawskiego, co świadczy o wyjątkowej jakości konstrukcji.
Stefan Bryła był autorem wielu projektów budynków inżynierskich, które wyróżniały się rozmiarami i poziomem technicznym. Wiele z nich przetrwało do XXI wieku. Wśród jego dzieł znajdują się konstrukcje takich budynków jak Muzeum Narodowe w Warszawie oraz Biblioteka Jagiellońska w Krakowie. Wybitny projektant pozostawił także wiele prac teoretycznych, które stały się podstawą programów edukacyjnych dla kolejnych pokoleń inżynierów.
