Współczesna transformacja energetyczna w Europie coraz mocniej koncentruje się na odnawialnych źródłach energii. Energia słoneczna staje się jednym z kluczowych elementów dostępnego, zrównoważonego i ekologicznego zaopatrzenia w energię elektryczną, pisze warsaw-name.eu. W miastach o umiarkowanym klimacie, takich jak Warszawa, kwestia zastosowania energii słonecznej nabiera szczególnego znaczenia. Przyjrzyjmy się zatem potencjałowi, wyzwaniom, czynnikom wdrażania oraz perspektywom energii słonecznej w Warszawie.
Potencjał energii słonecznej
Polska ogólnie charakteryzuje się średnim czasem nasłonecznienia wynoszącym około 1750–1850 godzin rocznie, ale region warszawski otrzymuje nieco mniej – orientacyjnie 1595 godzin nasłonecznienia rocznie. Oznacza to, że insolacja w stolicy Polski nie jest maksymalna, jak w krajach południowych, ale wystarczająca do realizacji systemów fotowoltaicznych przy odpowiedniej optymalizacji projektowej.
Sektor energetyki słonecznej w Polsce w ostatnich latach odnotowuje gwałtowny wzrost. Do końca 2024 roku łączna zainstalowana moc PV w Polsce osiągnęła 21,2 GW, a na początku 2025 roku przekroczyła 22 GW. W 2023 roku dodano około 4,6 GW nowych mocy słonecznych. Energia słoneczna w 2024 roku zapewniła orientacyjnie 11% zużycia energii elektrycznej w Polsce. Według danych, w strukturze OZE (odnawialnych źródeł energii) fotowoltaika stanowi już 64% zainstalowanej mocy. Dane te świadczą o tym, że Polska aktywnie zwiększa rolę energii słonecznej w swoim systemie energetycznym, co otwiera możliwości również dla Warszawy jako regionu o wysokim poziomie zużycia energii elektrycznej.
W zabudowie miejskiej, z dachami, fasadami, wysokimi budynkami i ograniczeniami zacienienia, efektywność systemów może być niższa niż na otwartych przestrzeniach. W Warszawie, jako stolicy o dość intensywnym zużyciu, nawet niewielki udział pokrycia zapotrzebowania przez panele słoneczne może zapewnić znaczące oszczędności na rachunkach za energię elektryczną i obniżyć obciążenie sieci ogólnej w godzinach szczytu.
Wyzwania i ograniczenia
W gęsto zabudowanych dzielnicach często brakuje wystarczającej liczby otwartych dachów, lub dachy nie mają odpowiedniego nachylenia bądź wytrzymałości do instalacji paneli. Czasem istnieją ograniczenia architektoniczne lub prawne dotyczące zmian fasad, zwłaszcza w strefach historycznych. Przy dużej skali włączania systemów słonecznych – w szczególności systemów z nadwyżką generacji – sieć może mieć problemy z bilansowaniem, przeciążeniem lub odmową przyłączenia.
Choć ceny paneli słonecznych i inwerterów znacznie spadły w ostatnich latach, inwestycje wciąż pozostają znaczące. W miastach, gdzie powierzchnia dachu jest ograniczona, koszt montażu może być relatywnie wyższy na jednostkę powierzchni.
Generacja słoneczna jest z natury zmienna: noc, pochmurne dni lub zacienienie obniżają produkcję. W mieście prawdopodobna jest większa liczba zapasowych systemów, kontrolerów, akumulatorów lub podłączeń do sieci w celu stabilizacji. Bez odpowiedniego systemu magazynowania energii elektrycznej lub elastycznych odbiorców, efektywność pełnego systemu może spadać.
Zrealizowane projekty
Jednym z głównych projektów Warszawy jest program „Urban Photovoltaic Development Program” (miejski rozwój fotowoltaiki na dachach budynków komunalnych). W latach 2022–2024 miasto przeznaczyło 60 milionów złotych na instalację paneli słonecznych na dachach budynków miejskich. Do 2023 roku w ramach programu panele zamontowano na 46 budynkach (przedszkola, szkoły, szpitale, placówki pomocy społecznej, centra sportowe i rekreacyjne). Oczekuje się, że do końca 2030 roku wszystkie budynki miejskie, gdzie jest to technicznie możliwe, zostaną wyposażone w panele fotowoltaiczne.
Spółka MPWiK Warszawa — jedna ze struktur komunalnych, która zrealizowała projekt fotowoltaiczny. W styczniu 2019 roku MPWiK zawarła umowę na projektowanie i wykonanie 7 instalacji fotowoltaicznych o łącznej mocy 6,7 MW na obiektach spółki. Wartość kontraktu to około 40 milionów złotych. MPWiK liczy na roczne oszczędności w wysokości około 1,8 miliona złotych dzięki zmniejszeniu zużycia energii elektrycznej z nieodnawialnych źródeł.
Łącznie w Warszawie, dzięki miejskim panelom dachowym i projektom MPWiK, zainstalowano ponad 10–15 MW mocy. Energia elektryczna wytworzona w ramach tych projektów jest wykorzystywana na własne potrzeby budynków lub przedsiębiorstw. Zmniejsza to obciążenie sieci i redukuje zapotrzebowanie na import energii lub produkcję z węglowych i gazowych źródeł.
Energia słoneczna w Warszawie ma realny potencjał, by stać się jednym z filarów miejskiej zrównoważonej energetyki, pomimo umiarkowanych warunków klimatycznych. Doświadczenie Polski pokazuje, że nawet w kraju o umiarkowanym klimacie słonecznym możliwy jest rozwój sektora PV. Warszawa, jako stolica o intensywnym zużyciu energii, może stać się katalizatorem – poprzez projekty komunalne, wsparcie mieszkańców, innowacje i współpracę z operatorami energetycznymi.
