Wraz z pierwszymi promieniami wiosennego słońca, gdy przyroda zaczyna budzić się z zimowych mrozów, rośnie aktywność kleszczy. Głodne, a zatem bardzo agresywne, przygotowują się do ataku na ludzi i zwierzęta, aby żywić się ich krwią. Kleszcze zwykle gromadzą się w trawie wzdłuż dróg, ścieżek i w pobliżu krzewów i pozostają aktywne od marca do listopada. Istnieją jednak 2 główne szczyty aktywności tych pajęczaków: od kwietnia do maja i od sierpnia do września. Głównym problemem jest to, że kleszcze są nosicielami groźnych chorób zakaźnych, takich jak borelioza czy wirusowe kleszczowe zapalenie mózgu, dlatego mieszkańcy Warszawy muszą zachować szczególną ostrożność i przestrzegać podstawowych zasad bezpieczeństwa — podaje warsaw-name.eu.
Niebezpieczeństwo blisko: 30-40% kleszczy w Warszawie jest zakaźnych
Warszawa jest pięknym miastem, charakteryzującym się dużą liczbą parków na swoim terenie, a także lasami na obrzeżach. To świetna okazja dla mieszkańców, aby oddychać świeżym powietrzem, dużo spacerować i jednocześnie złapać kleszcza.
Naukowcy z Katedry Entomologii Stosowanej na Wydziale Ogrodnictwa, Biotechnologii i Architektury Krajobrazu Uniwersytetu Warszawskiego zbadali częstotliwość zakażenia kleszczy krętkiem Borrelii w województwie mazowieckim. Stwierdzono, że od 30% do 40% kleszczy jest zainfekowanych, co oznacza, że gdy ugryzą człowieka, mogą go zarazić. Naukowcy stwierdzili, że największa liczba zakażonych kleszczy występuje w lasach Białczyńskich i Kabackich.
Jak wygląda atak kleszcza?
Według polskich lekarzy kleszcze często przyczepiają się do ubrania osoby podczas chodzenia, a następnie czołgają się do odsłoniętej skóry. Ulubione miejsca kleszczy na ludzkim ciele to te, w których skóra jest najcieńsza: szyja, pachy i obszary za uszami. Trudność polega na tym, że ukąszenie może nie być odczuwalne: wraz ze śliną kleszcz wydziela specjalny płyn znieczulający, dzięki czemu nie odczuwa się natychmiast bólu. Często można zauważyć kleszcza na skórze przez 2-3 dni po tym, jak znacznie zwiększy swój rozmiar.
Co zrobić w przypadku ukąszenia przez kleszcza?
Jeśli zauważysz kleszcza na swoim ciele, należy go jak najszybciej usunąć. Możesz spróbować zrobić to samodzielnie, ale istnieje duże prawdopodobieństwo uszkodzenia kleszcza, co może prowadzić do dodatkowej infekcji. Innym sposobem jest skorzystanie z pomocy lekarskiej w przychodni. W Warszawie można umówić się na wizytę u lekarza rodzinnego lub w prywatnej klinice, gdzie kleszcz zostanie usunięty bezboleśnie i ostrożnie. Nie zaleca się wzywania pogotowia ratunkowego w przypadku ukąszenia przez kleszcza.
Jeśli lekarz rodzinny nie jest w stanie samodzielnie usunąć kleszcza, pacjent kierowany jest na oddział chirurgiczny.
Warszawscy lekarze zalecają obserwację miejsca ukąszenia przez miesiąc. Jeśli zaczerwienienie na skórze pojawi się nagle i będzie stopniowo narastać, wzrośnie temperatura ciała, pojawią się bóle serca i stawów, drętwienie rąk i nóg, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza i rozpocząć leczenie antybiotykami.
Jakie są objawy boreliozy?
Według lekarzy z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego specyficznym objawem boreliozy jest rumień wędrujący (łac. erythema migrans), czyli okrągłe zaczerwienienie na skórze z wyraźnym otworem w środku, który stopniowo się powiększa. Takie objawy obserwuje się u prawie 80% zakażonych osób. Ponadto w pierwszych tygodniach po ukąszeniu u pacjentów mogą wystąpić:
- objawy neurologiczne: zaburzenia czucia w kończynach, porażenie nerwu twarzowego, a nawet zapalenie opon mózgowych lub zapalenie mózgu;
- objawy kardiologiczne: duszność, ból serca, kołatanie serca.
Ponadto u niektórych pacjentów może rozwinąć się zapalenie stawów — artretyzm. W przypadku braku leczenia i postępu choroby może dojść do uszkodzenia wzroku, zaburzeń snu, spadku wydajności i sporadycznego rumienia na skórze.
Zachorowania na boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu w liczbach
W 2023 roku zapadalność na boreliozę w Polsce osiągnęła poziom krytyczny — potwierdzono 21 854 przypadki, czyli prawie 2 razy więcej niż w tym samym okresie w 2022 roku (13 821). Sytuacja z kleszczowym zapaleniem mózgu również była niepokojąca: w 2023 roku wykryto 554 przypadki, w porównaniu do 315 w 2022 roku.
W 2014 roku Ministerstwo Zdrowia wraz z Warszawskim Uniwersytetem Medycznym przedstawiło mapę z najbardziej niebezpiecznymi regionami kraju pod względem zachorowalności na boreliozę.
W województwie mazowieckim wskaźnik ten wyniósł 27,1 zachorowań na 100 tys. ludności, podczas gdy w innych regionach liczba zachorowań była 2-3 razy wyższa: w warmińsko-mazurskim – 62,5, podlaskim – 106,8, śląskim – 57,1 i małopolskim – 53,4. Najniższe wskaźniki zaobserwowano w województwie wielkopolskim (9,0) i łódzkim (16,1).
Tak więc, choć Warszawa i województwo mazowieckie nie zajmują pierwszego miejsca pod względem zachorowalności, sytuacja epidemiczna pozostaje niebezpieczna.
Jak uniknąć ukąszenia kleszcza?
Warszawscy lekarze zalecają przestrzeganie prostych zasad, które mogą pomóc uniknąć ukąszenia kleszcza:
- Nosić lekką i zamkniętą odzież na spacery i wycieczki na łono natury.
- Stosować specjalne środki odstraszające ukąszenia owadów na skórę i odzież (repelenty).
- Po dłuższym pobycie na łonie natury należy dokładnie obejrzeć skórę i ubranie.