Na przedmieściach Warszawy znajduje się Polska Akademia Nauk, jedna z najlepszych instytucji naukowych w Polsce, której perłą jest Ogród Botaniczny. Historia Ogrodu Botanicznego sięga 1974 roku, kiedy to stał się on samodzielną jednostką badawczą Akademii Nauk. Przez długi czas Ogród Botaniczny był zamknięty dla publiczności i wykorzystywany wyłącznie do celów naukowych, jednak w maju 1990 r. zainteresowani mieszkańcy Warszawy mogli wreszcie wejść na teren i zobaczyć istniejące kolekcje roślin. Aby zapewnić miejsce do nauki ekologii i zarządzania przyrodą w 1995 r. otwarto centrum edukacyjne.
Z biegiem lat Ogród Botaniczny dość aktywnie się zmieniał: otwarto laboratoria z zakresu biologii nasion, biologii molekularnej, biotechnologii, genetyki, botaniki, fizjologii i biochemii roślin oraz ogrodnictwa. We współczesnym świecie Ogród Botaniczny Polskiej Akademii Nauk jest połączeniem badań naukowych, ośrodka edukacyjnego, miejsca rekreacji kulturalnej dla mieszkańców i turystów oraz ważnej organizacji środowiskowej, która chroni różnorodność biologiczną, informuje warsaw-name.eu.
Jakie kolekcje roślin można zobaczyć w Ogrodzie Botanicznym Polskiej Akademii Nauk?
W Ogrodzie Botanicznym Polskiej Akademii Nauk znajdziesz wiele roślin w każdym kolorze i o każdym guście. Można tu zobaczyć kolekcję roślin wrzosowatych, róż, azalii i rododendronów, roślin ogrodowych i leczniczych, roślin tropikalnych i subtropikalnych oraz roślin azjatyckich. Znajduje się tu również osobna kolekcja roślin z polskiej flory.
Kolekcja rododendronów i azalii
Główna kolekcja rododendronów i azalii powstawała przez 10 lat (od 1980 do 1990 roku). Pierwsza kolekcja obejmowała ponad 300 gatunków azalii. Później liczba roślin rosła, a wraz z nią powiększało się terytorium Ogrodu Botanicznego. Ostatecznie kolekcja rododendronów i azalii zajmowała ponad 1 hektar. Wśród roślin, które można zobaczyć w ogrodzie, są: różanecznik żółty (rośnie w Polsce, ale jest bardziej powszechny w Ukrainie), azalia daurska, azalia Albrechta, różanecznik alpejski i azalia Schlippenbacha.
Ogród Botaniczny uprawia również rzadkie rośliny, a mianowicie azalię Yakushimanum, która rośnie naturalnie tylko w Japonii na wyspie Yakushima.
Obok kolekcji rododendronów i azalii, znajduje się tu kolekcja mało znanych roślin wrzosowatych, która obejmuje cenne odmiany ogrodowe i niezwykłe gatunki rododendronów, które zostały zebrane na przestrzeni lat z różnych części Europy, Ameryki Północnej i Azji (około 120 gatunków).
Kolekcja roślin azjatyckich
Rośliny azjatyckie – to stosunkowo nowa kolekcja roślin, która powstała w 2019 roku przy wsparciu japońskich kolegów. Na powierzchni 0,3 hektara posadzono 50 gatunków roślin, wśród których najbardziej znane to: różowa sakura, sakura Yedon, różowa i piłkowana sakura.
Kolekcja została otwarta podczas Miesiąca Japońskiego w obecności ambasadora Tsukasy Kawady. Kolekcja roślin azjatyckich obejmuje nie tylko sakurę, ale także niezwykłe rodzaje bambusów: sassa Veitcha, pseudosasa japońska, fargezja parasolowata i plejoblast srebrzysty.
Narodowa kolekcja odmian róż uprawnych
Szczególne miejsce w Ogrodzie Botanicznym zajmuje ogromna kolekcja róż różnych odmian, która obejmuje ponad 1000 gatunków i zajmuje powierzchnię około 1 hektara.
Według pracowników Ogrodu Botanicznego róża jest jedną z najważniejszych roślin ozdobnych, ponieważ ma znaczenie gospodarcze, historyczne, kulturowe i ekonomiczne. Od czasów starożytnych kwiat ten był wykorzystywany do różnych celów — jako pożywienie, lekarstwo i element magicznych rytuałów. Róże odcisnęły również swoje piętno na historii: były malowane, śpiewane, wspominane w legendach i bajkach oraz przekształcane w symbole zarówno przez pogan, jak i chrześcijan.
Róża nabrała nowego znaczenia dla społeczeństwa, gdy została wykorzystana do produkcji oleju. Olejek różany jest szeroko stosowany w kosmetyce i perfumerii.
Narodowa Kolekcja Uprawianych Odmian Róż Ogrodu Botanicznego została założona w 1998 roku i stała się największą w Polsce. Kolekcja znajduje się w różnych częściach Ogrodu Botanicznego i pokazuje różnorodność uprawianych gatunków róż, od najstarszych odmian po nowe sztucznie wyhodowane rośliny. Pracownicy Ogrodu Botanicznego są dumni z historycznych odmian róż, które zostały wyhodowane przed II wojną światową.
Kolekcja roślin flory polskiej
Największą kolekcją Ogrodu Botanicznego jest 2,5-hektarowa kolekcja flory polskiej, która obejmuje nie tylko gatunki szeroko rozpowszechnione, ale także rośliny rzadkie, trudne do znalezienia w kraju i objęte ochroną (przede wszystkim gatunki zagrożone). W sumie kolekcja obejmuje około 300 gatunków roślin, z których prawie połowa znajduje się na lokalnych listach roślin zagrożonych. Aby wspierać te gatunki, ogród jest podzielony na sektory ze specjalnymi warunkami dla każdego z nich — specyficzną glebą, wilgotnością, oświetleniem itp.
W procesie zapoznawania się z roślinami polskiej flory można spotkać takie gatunki jak: ciemierzyca czarna, kosaciec bezlistny, zawilec wielkokwiatowy, осока піщана, groszek nadmorski, mlecznik nadmorski, lilia bulwkowata itp.
Na dwóch najwyższych wzgórzach Ogrodu Botanicznego znajdują się gatunki występujące głównie w Tatrach: krokus spiski, szarotka alpejska, pełnik alpejski itp.
Kolekcja roślin tropikalnych i subtropikalnych
Dla miłośników roślin tropikalnych i subtropikalnych szklarnia Ogrodu Botanicznego będzie prawdziwym rajem: znajduje się tu około 1500 różnych gatunków, w tym największa w Polsce kolekcja owoców cytrusowych. W szklarni można więc zobaczyć mandarynki, cytryny, pomarańcze, limonki, grejpfruty, kalamondyny i cytrony, a także figi, kawowce, bananowce, ananasy, oliwki i bambusy. Wśród roślin kwitnących latem wyróżniają się oleandry, hortensje, hibiskusy i agapanty, a zimą i jesienią kamelia japońska. Najważniejszym elementem kolekcji są rośliny owadożerne i rzadkie gatunki kaktusów.
Kolekcja roślin wieloletnich
Kolekcja bylin zajmuje powierzchnię około 1,3 hektara i obejmuje prawie 800 gatunków, w tym rośliny botaniczne i ozdobne. Do najbardziej znanych przedstawicieli kolekcji należą smagliczka skalna, miłek wiosenny, marsylia czterolistna, kaczeniec błotny, grzybień biały, grążel żółty itp. Istnieją dwie oddzielne ekspozycje piwonii i lilii. Lilie są w większości pochodzenia hybrydowego i obejmują prawie 150 gatunków. Kolekcja piwonii jest znacznie mniejsza — do 50 odmian, z których niektóre są lecznicze.
Bank nasion
Aby zachować zagrożone gatunki, Polska Akademia Nauk utworzyła Bank Nasion. W tym celu nasiona są suszone w specjalnej temperaturze i wilgotności, a następnie testowana jest ich żywotność. Jeśli wszystko się powiedzie, próbki nasion są kriokonserwowane. W ten sposób pracownicy instytucji nie tylko tworzą rezerwę genetyczną, ale także mogą wykorzystywać zamrożone nasiona do przywracania i/lub wzmacniania zagrożonych populacji roślin, ponieważ nawet przy najlepszej opiece nad kolekcjami Ogrodu Botanicznego zawsze istnieje ryzyko wyginięcia roślin z powodu pogody, szkodników i chorób.
W sumie Bank Nasion gromadzony przez pracowników Polskiej Akademii Nauk przez dziesięciolecia od końca XX wieku obejmuje około 2500 obiektów rodzimych, importowanych i sztucznie wyhodowanych gatunków roślin. Próbki tych roślin mogą być cenne w procesie hodowli nowych gatunków.