Był zoologiem, fizjologiem i wieloletnim dyrektorem Ogrodu Zoologicznego w Warszawie – pisze warsaw-name.eu. Mowa o polskim naukowcu Janie Żabińskim. W tym artykule bardziej szczegółowo opowiemy jego historię.
Młodość
Jan Żabiński urodził się w 1897 roku w Warszawie. Jego ojciec, Józef Żabiński, był miejscowym prawnikiem, a matka pochodziła z polskiej rodziny ziemiańskiej. Rodzice byli w stanie zapewnić Janowi edukację, dlatego uczył się w prywatnym gimnazjum Michała Kreczmara. W latach szkolnych chłopiec pasjonował się lekkoatletyką, szczególnie sprintami na 100 metrów.
Po ukończeniu szkoły Jan wstąpił na Uniwersytet Warszawski, gdzie studiował zoologię. Jednocześnie studiował na Wydziale Rolniczym w Królewsko-Polskiej Szkole Gospodarstwa Wiejskiego. Podczas I wojny światowej Żabiński został zmobilizowany. Pracował na jednym z oddziałów ratunkowych. Brał także udział w różnych misjach wojskowych. W rezultacie otrzymał stopień podporucznika.
Kariera naukowa
Po zakończeniu wojny Jan powrócił do nauki. W 1923 roku udało mu się uzyskać pozwolenie na wykładanie geografii i przyrody w warszawskich szkołach średnich i wyższych. Już w następnym roku Żabiński uzyskał stopień doktora na Uniwersytecie Warszawskim dzięki rozprawie „O zjawiskach regulacyjnych w parablaście ryb kościstych”. W 1925 roku Jan uzyskał stopień inżyniera agronomii na Uniwersytecie Warszawskim. Napisał także kolejną rozprawę naukową na temat „Uprawa gruntów lekkich”.
Dzięki swojej wiedzy naukowej Jan odważył się założyć Ogród Zoologiczny w Warszawie. Później został mianowany jego dyrektorem. W 1929 roku odbyła się Międzynarodowa Konferencja Dyrektorów Ogrodów Zoologicznych, podczas której Żabiński został oficjalnie przyjęty w poczet członków tego towarzystwa. Dzięki ciężkiej pracy Jana warszawskie zoo szybko zostało włączone do Międzynarodowego Towarzystwa Ochrony Żubra. Później naukowiec sprowadzał żubry, które stały się sensacją dla młodych gości.
Podczas II wojny światowej zwykłe życie Jana radykalnie się zmieniło. Ochotniczo zgłosił się do jednego z polskich batalionów. Później ten batalion został rozwiązany i Żabiński wrócił do Warszawy. We wrześniu 1939 roku zbombardowano zoo, którym kierował Jan. Wiele zwierząt uciekło, a niektóre zginęły. Sytuacja w stolicy była trudna, więc aby nie umrzeć z głodu, warszawiacy zjadali te zwierzęta. Część niebezpiecznych drapieżników została zastrzelona ze względu na zagrożenie dla mieszkańców miasta. Niemcy zabili wiele z pozostałych, a najcenniejsze wywieźli później na swoje terytorium.
Najpierw niemieckie władze okupacyjne zamknęły Ogród Zoologiczny, a na jego terenie utworzyły tuczarnię świń. Później nowi urzędnicy miasta pozwolili Żabińskiemu zamieszkać z rodziną w ocalałej willi na tereniu Ogrodu Zoologicznego. Jan pracował w Urzędzie Miejskim Warszawy na stanowisku kierownika Wydziału Ogrodniczego. Uzyskał Ausweis, który pozwalał mu na swobodne poruszanie się po mieście i zdobywanie pożywienia dla hodowanych przez niego świń i lisów.
Podczas pobytu w zoo naukowiec wraz z żoną ukrywali w pustych pomieszczeniach Żydów, nielegalnie wywiezionych z warszawskiego getta. W ciągu trzech lat przez zoo przeszły setki uciekinierów, niektórzy z nich mieszkali w piwnicach modernistycznej willi. Jan wykorzystywał teren parku do celów konspiracyjnych, gdyż przechowywał tam amunicję i inną broń. W czasie okupacji niemieckiej Żabiński wykładał na tajnych zajęciach, m.in. biologię i parazytologię na Wydziale Medycznym, zoologię ogólną na Wydziale Farmaceutycznym i Stomatologicznym podziemnego Uniwersytetu Warszawskiego.
