Jak w każdym mieście z ponad milionową populacją, warszawskie wysypiska śmieci rosły wraz z liczbą mieszkańców. Ich liczba zaczęła zagrażać środowisku i nie spełniała standardów UE. Dlatego władze zaczęły modernizować wysypiska, aby uczynić je bardziej użytecznymi. Z czasem zostały one wyposażone w systemy odsysania gazu. Jednym z etapów modernizacji była budowa spalarni. Jak odebrali ją mieszkańcy Warszawy, jakie są jej możliwości i czy jest bezpieczna? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w artykule na stronie warsaw-name.eu. Dowiedz się również, jak Warszawa walczy z zanieczyszczeniem środowiska.
Jakie były przesłanki do wprowadzenia zmian?
Kiedy Polska zdecydowała się na wejście do UE, jednym z kluczowych problemów była kwestia ochrony środowiska. Tak więc w ciągu kilku lat pod koniec XX wieku na szczeblu państwowym zostały przyjęte przepisy dotyczące gospodarki odpadami. Wymagania dotyczące stanu składowisk odpadów stały się bardziej rygorystyczne, więc ich modernizacja stała się koniecznością. W tym czasie komisja ekspertów przeprowadziła kontrolę składowisk odpadów w Warszawie. Określili oni stan i sposób zarządzania składowiskami oraz nakreślili prace, które należy wykonać w krótkim czasie. Składowiska, które nie udało się dostosować do nowych zasad, zostały zamknięte.
Minęło jednak sporo czasu, odkąd wszystkie zmiany zostały przyjęte na poziomie ustawodawczym. Prawdziwa rewolucja w gospodarce odpadami miała miejsce w latach 2010. Wtedy to odpowiedzialność za składowiska odpadów została przeniesiona na samorządy. Władze Warszawy ustaliły ceny za wywóz śmieci i zaczęły wprowadzać segregację odpadów. W tym czasie na wysypiskach często wybuchały pożary. Aby temu zapobiec, wprowadzono zakaz składowania odpadów łatwopalnych. Każde wysypisko w Warszawie jest również wyposażone w system odprowadzania gazów. Kwestia bezpieczeństwa jest bardzo ważna. A ten aspekt znacząco podnosi koszt budowy takich zakładów. W strukturze całkowitego kosztu budowy takie koszty mogą wynosić nawet 50%.
Mieszkańcom Warszawy grozi kara za spalanie odpadów w domu. Przepisy prawa przewidują za to karę do 30 dni aresztu lub grzywnę w wysokości do 5000 zł. Przy czym jedna kara nie wyklucza drugiej. A jeśli osoba ponownie popełni to przestępstwo, zostanie ukarana.
Pierwsza spalarnia odpadów
Pierwsza spalarnia śmieci powstała w Warszawie w 1912 roku. Znajdowała się ona na Powązkach. Głównym zadaniem kierownictwa zakładu było rozwiązanie problemu gromadzenia się odpadów w stolicy. Zakład został przystosowany do spalania odpadów z gospodarstw domowych i zmniejszenia ilości odpadów, które trafiały na miejskie wysypiska śmieci. Nowo powstały zakład obejmował komory dezynfekcyjne i łaźnię, a także pralnię i dwukomorowy system spalania. Ciepło wytwarzane przez zakład było wykorzystywane do produkcji pary technologicznej, gorącej wody i ogrzewania. Już na początku lat 20-tych XX wieku wydajność spalarni była niewystarczająca dla potrzeb miasta. Pierwsze plany rozbudowy obiektu powstały w 1925 roku. Wówczas przy udziale francuskiej firmy zamierzano powiększyć spalarnię i wybudować trzy nowe. W 1944 roku, podczas Powstania Warszawskiego, spalarnia została zbombardowana i po II wojnie światowej nigdy nie została odbudowana. Odegrała jednak ważną rolę w rozwoju systemu gospodarki odpadami w Warszawie.
Nowoczesna spalarnia odpadów
Pierwsza ekologiczna spalarnia odpadów powstała w Warszawie. Decyzja o jej budowie zapadła na początku lat 90-tych XX wieku. Procedury administracyjne i budowa zakładu trwały prawie 10 lat. W tym czasie miały miejsce masowe protesty. W końcu warszawski zakład zrównoważonej gospodarki odpadami komunalnymi został uruchomiony w 2000 roku. Na etapie projektowania zakładu było założenie, że będzie to zakład wielobranżowy, w którym posegregowane odpady będą wykorzystywane jako surowce wtórne, a odpady będą przetwarzane termicznie i kompostowane. Proces spalania przekształca odpady w małe granulki, które nie są szkodliwe dla środowiska. Większość procesów w zakładzie jest zautomatyzowana. Operator linii kontroluje przepływ pracy w zakładzie za pomocą systemu monitorowania wizyjnego. Każdego dnia rano pracownicy sprawdzają system i jeśli wszystko jest w porządku, rozpoczynają proces.
Spalanie odbywa się w kotle rusztowym Krüger. Ruszt składa się z trzech sekcji: suszenia odpadów, spalania i dopalania. Temperatura spalania wynosi 1000 stopni Celsjusza. W głównym trybie pracy zakład produkuje 1,4 MW energii elektrycznej i 9,1 MW ciepła. Zainstalowana jednostka jest częścią trzystopniowego systemu oczyszczania spalin. Pierwszym etapem jest niekatalityczna redukcja tlenków azotu poprzez wtryskiwanie par amoniaku do gazów spalinowych. Kolejnym etapem jest wydzielanie gazów.
Główne parametry zakładu są następujące:
- wydajność. Zakład utylizuje do 300 000 ton odpadów rocznie;
- produkcja energii. Zakład produkuje ciepło i energię elektryczną, które są wykorzystywane na potrzeby mieszkańców miasta;
- filtracja. System oczyszczania spalin spełnia surowe normy środowiskowe UE i zapewnia minimalną emisję szkodliwych substancji;
- zmniejszenie ilości odpadów. Spalanie pozwala zmniejszyć ilość odpadów nawet o 90%.
Budowie spalarni towarzyszyła kampania informacyjno-edukacyjna skierowana do mieszkańców Warszawy. Zwłaszcza dla tych, którzy mieszkali w pobliżu zakładu. Dla mieszkańców były organizowane stoiska informacyjne, w mediach ukazywały się publikacje, a w placówkach oświatowych odbywały się wykłady ekologiczne. Działania edukacyjne przyniosły oczekiwane rezultaty. Mieszkańcy segregują odpady na kilka kategorii, aby można je było poddać spaleniu.
Krytyka i przyjazność spalarni dla środowiska
Przyjazność dla środowiska była ważnym aspektem budowy zakładu. Zakład posiada wielostopniowy system oczyszczania spalin. Minimalizuje on emisję dwutlenku siarki, tlenków azotu i cząstek stałych do powietrza. Po spaleniu odpadów pozostaje żużel – coś, co nie zostało spalone. Najpierw jest on suszony, a następnie sortowany, a metalowe części są usuwane za pomocą magnesu. Żużel jest również filtrowany mechanicznie, a pozostałość jest wykorzystywana jako materiał budowlany. W Warszawie żużel jest zwykle wykorzystywany do budowy dróg.
Wciąż jednak istnieje część aktywnego sektora publicznego, która uważa, że spalarnie nie mogą być bezpieczne. Są przekonani, że proces spalania zanieczyszcza powietrze. Dlatego dyskusje wśród mieszkańców Warszawy nie ustają. W 2021 roku wśród odpadów, które trafiły na wysypisko w Warszawie, znalazła się cienka płytka emitująca promieniowanie. Urządzenie badające odpady wykazało obecność radu. Stołeczna firma zajmująca się przetwarzaniem odpadów zapewniła, że znalezisko nie stanowi zagrożenia dla pracowników, okolicznych mieszkańców ani środowiska.
Innym problemem, który pozostaje aktualny, są ograniczenia przepustowości zakładu. Liczba mieszkańców miasta stale rośnie, podobnie jak ilość odpadów, ale zakład nie jest w stanie sprostać wszystkim wymaganiom. Dlatego istnieje potrzeba stworzenia dodatkowych rozwiązań. Miasto planuje nadal inwestować w recykling odpadów, rozbudowę linii sortowniczych i promowanie ponownego wykorzystania materiałów.