Pod koniec XIX wieku Warszawa otrzymała nowoczesne systemy wodociągowe i kanalizacyjne. Od 2023 roku mieszkańcy miasta otrzymali ponad 330 milionów litrów smacznej i bezpiecznej wody z kranu. Ale jak powstały Warszawskie Wodociągi? W tym materiale na warsaw-name.eu opowiemy tę historię.
Uruchomienie
W 1886 roku mieszkańcy Warszawy mieli możliwość picia czystej wody ze Stacji Filtrów, bo właśnie w tym okresie w mieście powstały przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. Uruchomiono je dzięki inicjatywie burmistrza Warszawy Sokratesa Starynkiewicza i brytyjskiego inżyniera Williama Lindleya. Ten ostatni był autorem projektu miejskiego systemu wodociągów i kanalizacji.
Nie wszyscy mieszkańcy Warszawy poparli ten pomysł, choć w mieście panowały fatalne warunki sanitarne. Plan projektu został przetłumaczony na język polski i opublikowany w lokalnej prasie, dzięki czemu do dokumentu uzyskało dostęp więcej warszawiaków. Wówczas szef miasta Starynkiewicz został oskarżony przede wszystkim o niegospodarność, gdyż zdaniem krytyków inwestycja była zbyt droga.
Dyskusje trwały długo. W 1883 roku rozpoczęto budowę systemu kanalizacyjnego w mieście. Robotnikami kierował najstarszy syn Lindleya, William Heerlein, który miał 27 lat, kiedy objął to stanowisko. Młody wiek głównego inżyniera wywołał również kontrowersje wśród przeciwników budowy, którzy nie wiedzieli, że William Heerlein miał już wieloletnie doświadczenie zawodowe zdobyte wraz z ojcem.
Zgodnie z projektem Woda dla miasta miała być usuwana za pomocą urządzeń ssących bezpośrednio z Wisły, oczyszczana powolną filtracją, a następnie wodociągiem rozprowadzana do mieszkańców. Ówczesna oczyszczalnia powstała pomiędzy ulicami Koszykową i Nowowiejską (obecnie obszar Koszykowej, Krzywickiego, Filtrowej i Raszyńskiej). Obszar ten został wybrany ze względu na to, że był to najwyższy odcinek w stosunku do Wisły. Ponadto lokalizacja umożliwiła dalszą rozbudowę zakładu.
Praca wodociągu
W 1886 roku po raz pierwszy uruchomiono cztery powolne filtry i wieżę ciśnień o wysokości ponad 40 metrów. Dzięki temu do domów warszawiaków wpłynęła czysta i bezpieczna woda. Co ciekawe, do produkcji filtrów użyto charakterystycznej czerwonej cegły bez wapienia.
Na terenie zakładu znajdowało się 36 oczyszczalni, które zajmowały znaczną powierzchnię. Dzięki ich pracy w ciągu godziny udało się oczyścić przez warstwę 10 centymetrów słupa wody. Warto przypomnieć, że dzięki uruchomieniu stacji filtracyjnej Warszawa pod koniec XIX wieku stała się elitarną grupą sześciu europejskich miast o tak nowoczesnym systemie.
W okresie międzywojennym infrastruktura miasta zaczęła się aktywnie rozwijać. Znaczna inwestycja została zainwestowana w rozbudowę zaopatrzenia w wodę, ponieważ populacja Warszawy rosła. Do 1939 roku długość warszawskiej sieci wodociągowej wzrosła prawie dwukrotnie, do 620 kilometrów.
W 1933 roku na terenie Stacji Filtrów otwarto Zakład Filtrów Pospiesznych. Metoda czyszczenia została zapożyczona z USA i Kanady. Dzięki temu udało się zwiększyć ilość produkowanej wody prawie dwukrotnie. Podczas II wojny światowej znaczna część infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej została zniszczona. Jednym ze zniszczonych obiektów był wspomniany Zakład Filtrów Pospiesznych, w którym zniszczono dach budynku. W 1944 roku wojska niemieckie wysadziły węzły tłoczne i pompownie na Wiśle, więc ujęcie wody w mieście było niemożliwe przez prawie rok. Usuwanie uszkodzeń, odbudowa obiektów trwała do 1949 roku.
W odbudowanym po wojnie mieście bardzo szybko wzrosła liczba mieszkańców, a także intensywnie rozwijał się przemysł. Dlatego konieczne stało się zwiększenie ilości wytwarzanej wody.
