Zygmunt Mokrzecki jest jednym z najbardziej znanych polskich entomologów, fitopatologów i działaczy społecznych, a także jednym z pierwszych naukowców w Warszawie, który promował idee ekologiczne i prowadził długą walkę o ochronę środowiska. Życie Zygmunta Mokrzeckiego jest ściśle związane z Polską, Ukrainą i Rosją. Był doktorem, profesorem, entomologiem i kierownikiem Wydziału w Uniwersytecie Warszawskim. Zygmunt Mokrzecki utworzył jedną z największych w Polsce służb ochrony roślin oraz Polski Związek Entomologiczny. Działalność i badania Zygmunta Mokrzeckiego stały się fundamentalne w ekologii, dlatego w naszym artykule na warsaw-name.eu opowiemy trochę więcej o wybitnym naukowcu, który na zawsze zmienił sposób myślenia o ochronie środowiska.
Życiorys
Zygmunt Mokrzecki urodził się 2 maja 1865 roku w wiosce Dzitryki w lidzkim rejonie (Białoruś). Jeszcze bardzo młody Zygmunt Mokrzecki zainteresował się przyrodą: jego babcia była dobrze zorientowana w zbieraniu ziół i ich leczeniu.
Edukację Zygmunt Mokrzecki pobierał w szkole powszechnej w Lidzie, następnie wstąpił do Gimnazjum Wileńskiego. Dyplom Gimnazjum Wileńskiego nie był jednak wystarczający do wstąpienia na studia wyższe, dlatego Zygmunt Mokrzecki został zmuszony do przeprowadzki do Sankt Petersburga i tam studiował w Instytucie Leśnym.
To właśnie w Petersburgu Zygmunt Mokrzecki potrafił zrealizować się w nieco nowej dziedzinie i zacząć robić to, co kochał – badać przyrodę. W Instytucie Leśnym Zygmunt Mokrzecki wraz ze znanym zoologiem Chołodkowskim pracował w dziedzinie entomologii. To wtedy Zygmunt Mokrzecki bardzo zainteresował się wpływem człowieka na przyrodę. To właśnie ten temat był podstawą jego pierwszej pracy dyplomowej.
Jeszcze jako student Zygmunt Mokrzecki wykazywał zainteresowanie naukami przyrodniczymi. Samodzielnie zbierał kolekcje, pisał prace naukowe, badał poszczególne rośliny. W 1890 roku ukończył Instytut Leśny i uzyskał dyplom leśnika.
Już kilka lat później, w 1894, Zygmunt Mokrzecki został członkiem Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika we Lwowie i Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Warszawie. Młody naukowiec aktywnie utrzymywał relacje ze znanymi przyrodnikami, przyrodnikami i naukowcami, którzy później pomogli mu w jego własnych przedsięwzięciach i badaniach.
Przez dwa lata Zygmunt Mokrzecki pracował w Charkowskim zarządzie mienia państwowego, gdzie pracował jako zastępca nadleśniczego. Nie była to jednak praca, która była prawdziwą przyjemnością dla przyszłego naukowca. Dlatego Zygmunt Mokrzecki podjął decyzję o specjalizacji w entomologii i zoologii. W tym celu wstąpił na Uniwersytet w Charkowie. Podczas studiów Zygmunt Mokrzecki współpracował z wieloma naukowcami zoologicznymi i entomologami. W 1892 roku ukazała się pierwsza praca naukowa Zygmunta Mokrzeckiego, która dotyczyła ekologii jedwabnika sosnowego w leśnictwie guberni Charkowskiej.
Pierwsze osiągnięcia
Zygmunt Mokrzecki przez kilka lat pracował jako taksator w leśnictwie Państwowym w guberni Jekaterynosławskiej, a następnie w lasach państwowych koło Symferopola. Po kilku latach Zygmunt Mokrzecki objął zupełnie nowe stanowisko: został wojewódzkim entomologiem w Taurydzkim Urzędzie Ziemskim. Pracując na nowym stanowisku, Zygmunt Mokrzecki był niezwykle energicznym i aktywnym współpracownikiem, wysoko wykwalifikowanym naukowcem i utalentowanym organizatorem. Zwrócił na siebie uwagę wielu naukowców i badaczy, którzy mieli wpływ w tej dziedzinie. Już w 1911 roku Zygmunt Mokrzecki został odznaczony Orderem św. Stanisława III stopnia. Już cztery lata później Zygmunt Mokrzecki otrzymał rangę radcy stanu (stanowisko to odpowiada wicegubernatorowi).
Przez długi okres Zygmunt Mokrzecki pracował na Krymie. Był to dość owocny okres działalności naukowej naukowca: Zygmunt Mokrzecki opublikował ponad dwieście prac. Następnie z powodu wojny domowej Zygmunt Mokrzecki został zmuszony do opuszczenia Krymu i przeprowadzki do Turcji. Wszystkie zbiory, archiwa i prace naukowe Mokrzeckiego pozostały w Symferopolu.
Podczas pobytu w Turcji otrzymał propozycje pracy ze Stanów Zjednoczonych, Bułgarii i Jugosławii, ale nie przyjął ich, postanawiając udać się do Polski. Córka Maria de Schoene razem z mężem Wacławem podjęli decyzję o zamieszkaniu w Belgradzie, Zygmunt Mokrzecki udał się tam również i pracował krótko na tamtejszej uczelni, a następnie przeniósł się do Mariboru. Już 1 marca 1921 Zygmunt Mokrzecki został inspektorem przy Ministerstwie Rolnictwa Bułgarii. Tam aktywnie prowadził badania nad szkodnikami roślin oleistych, róż oraz pasożytami atakujących magazyny przechowujące suszone owoce. W Bułgarii Zygmunt Mokrzecki opublikował siedem prac naukowych, które stały się fundamentalne w entomologii.
Życie w Warszawie
Pracując za granicą, Zygmunt Mokrzecki zawsze marzył o powrocie do Polski, ponieważ czuł pociąg do ojczyzny swoich przodków. Dlatego 1 stycznia 1922 roku naukowiec przeniósł się do Warszawy. W nowym miejscu został natychmiast mianowany na stanowisko profesora nadzwyczajnego Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, a 1 kwietnia tego samego roku profesora zwyczajnego. Stanął na czele Instytutu Entomologii i Ochrony Lasów. W 1923 Zygmunt Mokrzecki został wybrany pierwszym prezesem Polskiego Towarzystwa Entomologicznego we Lwowie.
W ten sposób cały świat dowiedział się o Zygmuncie Mokrzeckim: został wybrany członkiem-korespondentem Czechosłowackiego Towarzystwa Entomologicznego i honorowym członkiem Amerykańskiego Towarzystwa Entomologów.
Zygmunt Mokrzecki zmarł 3 marca 1936 roku. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
Badania Mokrzeckiego i ich wpływ na ekologię
Zygmunt Mokrzecki aktywnie zajmował się ochroną roślin: badał skład gatunkowy, rozmieszczenie i ekologię owadów, opracowywał skuteczne sposoby ochrony uprawianych roślin.
Przedmiotem badań Zygmunta Mokrzeckiego były owady i rośliny. Był jednym z pierwszych w Polsce, który zwrócił uwagę na potrzebę biologicznej ochrony roślin. Dlatego Zygmunt Mokrzecki skupił się na ekologii szkodników, aby maksymalnie promować ochronę roślin i znaleźć skuteczne sposoby ochrony wielu upraw.
Poza licznymi nowatorskimi metodami ochrony roślin wynalazł metodę pozakorzeniowego odżywiania roślin. Za swoje badania Zygmunt Mokrzycki został odznaczony złotym medalem Generalnej Dyrekcji ds. rolnictwa na wystawie aklimatyzacyjnej.
Ponadto Zygmunt Mokrzecki był wykwalifikowanym fitopatologiem: badał choroby roślin wywoływane przez różne organizmy. W zakres działalności i badań Zygmunta Mokrzeckiego wchodziły również problemy ochrony lasu, roślin, a także pszczelarstwo i jedwabnictwo.
Ochrona polskich roślin: jak Mokrzecki walczył o ekologię?
Zygmunt Mokrzecki odegrał ważną rolę w utworzeniu publicznej służby ochrony roślin w Polsce, Bułgarii i Rosji. To dzięki jego wsparciu w Polsce powstała pierwsza państwową służbę ochrony roślin. Przewodniczył także Służbie Ochrony Roślin, dzięki czemu organizował różne konferencje i spotkania, na których podejmowano decyzję o utworzeniu sieci państwowych stacji ochrony roślin w Polsce.
Kiedy w latach 1923-1925 Polskie tereny masowo ucierpiały z powodu rozmnażania ploniarki zbożówki, Zygmunt Mokrzecki jako pierwszy zaczął wykorzystywać lotnictwo do obróbki dużych powierzchni środkami owadobójczymi. Ta metoda okazała się niezwykle skuteczna. To właśnie Zygmunt Mokrzecki jest twórcą takiej metody obróbki roślin, która pozwoliła zachować i uratować szereg upraw.