Ponad 90% osób mieszkających w UE oddycha zanieczyszczonym powietrzem. Poziom zanieczyszczenia jest często wyższy niż maksymalny dopuszczalny poziom WHO. Stanowi to szczególne zagrożenie dla ludzi, ponieważ zanieczyszczenie powietrza może prowadzić do zaostrzenia chorób, a nawet śmierci. W Warszawie władze i lokalny sektor publiczny wspólnie podejmują różne działania w celu poprawy jakości powietrza, jak podaje strona warsaw-name.eu. Inicjatywy te przynoszą zauważalne efekty. W ciągu ostatniej dekady jakość powietrza w mieście poprawia się z roku na rok. Dowiedz się również, co robią z opadłymi liśćmi w Warszawie.
Co mówią meteorolodzy?
Prognostycy twierdzą, że analiza wskaźnika cyrkulacji atmosferycznej w Warszawie wskazuje na przewagę mas powietrza z zachodu i jest szczególnie zauważalna zimą. Średnia roczna temperatura powietrza określana jest jako wysoka lub anormalnie wysoka w zależności od pory roku.
Ocena jakości powietrza jest kwestią, na którą wpływa wiele czynników środowiskowych i antropogenicznych. Dwa najważniejsze czynniki wpływające na jakość powietrza to:
- warunki meteorologiczne i środowiskowe;
- zanieczyszczenia spowodowane działalnością człowieka. Obejmują one emisje z sektora gospodarstw domowych (tzw. emisje powierzchniowe), emisje z sektora przemysłowego oraz emisje z sektora komunikacyjnego.
Jakość powietrza w Warszawie można sprawdzić na platformie “Warsaw IoT”. W tym celu powstała również aplikacja “Warszawa 19115”. Dzięki czujnikom zainstalowanym w każdej dzielnicy stolicy, odpowiednie urządzenia dokonują pomiaru zanieczyszczenia powietrza. Użytkownicy mogą z łatwością korzystać z aplikacji i oceniać jakość powietrza w pobliżu swoich domów. Do końca 2022 roku w mieście uruchomionych zostało 165 czujników jakości powietrza. Mierzą one poziom PM10, PM2,5, PM1, dwutlenku azotu i ozonu. Aktualne dane ze stacji pozwalają oszacować Warszawski Indeks Jakości Powietrza.
Co zanieczyszcza powietrze w Warszawie?
Głównymi źródłami zanieczyszczeń powietrza w Warszawie były kominy budynków ogrzewanych indywidualnie oraz pojazdy silnikowe. Wiele emisji do powietrza pochodzi z kotłów opalanych węglem i drewnem lub z odpadów, których spalanie jest niedozwolone. W zależności od wielkości smogu i strefy miasta, udział emisji ze spalania niskiej jakości paliw stałych może wynosić od 30% do 80%, a z transportu od 30% do 70%.
W ramach monitoringu zanieczyszczeń powietrza występujących w Warszawie prowadzone są pomiary stężeń tlenku azotu, benzenu, tlenku węgla, kadmu i niklu. W Warszawie znajduje się 8 wzorcowych stacji pomiarowych, z których 6 należy do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, a dwie stacje pomiarowe należą do władz miasta.
Podczas pandemii COVID-19 w Warszawie zostały odnotowane ograniczenia w ruchu drogowym. Ludzie masowo przesiadali się na rowery. Eksperci szacują, że podczas pandemii COVID-19 zmniejszył się poziom emisji zanieczyszczeń do powietrza. Według danych na 2020 rok emisja dwutlenku węgla uległa znacznemu zmniejszeniu w porównaniu z poprzednimi latami. Warszawa jest przykładem pozytywnych zmian. W 2018 roku analiza jakości powietrza wykazała, że stężenie zanieczyszczeń powietrza wynosiło 25 mikrogramów na metr sześcienny. Ale w ciągu 5 lat wartość ta spadła o prawie 20%.
Działania podjęte przez władze w celu kontroli i poprawy jakości powietrza
Polskie władze podjęły szereg działań w celu zwalczania zanieczyszczenia powietrza. Wśród nich jest modernizacja systemów grzewczych w wielu budynkach mieszkalnych. Są one już przestarzałe i wytwarzają znaczne ilości dymu. Jest to źródłem zanieczyszczenia powietrza. Wymienionych zostało prawie 800 000 takich systemów. W 2017 roku rząd przyjął inicjatywę antysmogową. Zakazuje ona używania kotłów grzewczych. Dzięki temu liczba kotłów w stolicy Polski zmniejszyła się o 10 tys. w ciągu ostatnich 5 lat.
Władze lokalne inwestują również znaczne środki w rozwój transportu publicznego. W szczególności usprawniają działanie tramwajów i metra, które generują niską lub zerową emisję zanieczyszczeń do atmosfery. Trwa aktywna praca edukacyjna wśród mieszkańców miasta. Prowadzone są lekcje dla dzieci, aby poinformować je o wielkiej szkodliwości zanieczyszczenia powietrza i o tym, co każdy może zrobić, aby utrzymać miasto w czystości.
W 2019 roku Biuro Ochrony Powietrza opracowywało programy i projekty na rzecz rozwoju czystej i zielonej Warszawy. Zgodnie z planami, do 2050 roku powinna być ona klimatycznie neutralna.
W 2020 roku został wprowadzony program ochrony powietrza, który określa działania naprawcze mające na celu poprawę jakości powietrza. Należą do nich: inwentaryzacja dostaw ciepła, wprowadzenie stref ograniczonego użytkowania pojazdów, modernizacja transportu publicznego i wiele innych. Ponadto 1 października 2023 roku Warszawa wprowadziła zakaz używania drewna i węgla do ogrzewania domów. Działania te stanowią ważne kroki w kierunku zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza i utrzymania zdrowia publicznego.
Zwiększenie ilości terenów zielonych
W Warszawie znajduje się ponad 70 parków o łącznej powierzchni około 762 hektarów. Niektóre z nich mają długą historię, sięgającą czasów epoki baroku. XIX-wieczne parki krajobrazowe, XX-wieczne parki miejskie w stylu krajobrazowym i parki modernistyczne cieszą się popularnością wśród mieszkańców. Duża liczba drzew różnych gatunków wpływa na klimat w mieście. Pomagają one zatrzymywać pyły i gazy oraz oczyszczają powietrze. W słoneczne letnie dni budynki i asfalt w mieście bardzo się nagrzewają. Prowadzi to do przegrzania powietrza. Promieniowanie słoneczne na terenach zielonych jest dwa lub więcej razy niższe niż na terenach otwartych. Drzewa aktywnie uczestniczą w biologicznym oczyszczaniu powietrza miejskiego. W procesie fotosyntezy uwalniają tlen do atmosfery, pochłaniając znaczną ilość dwutlenku węgla.
Jaka jest szkodliwość zanieczyszczonego powietrza?
Utrzymujące się zanieczyszczenie powietrza wpływa na ogólną chorobowość ludności. Udowodniono bezpośredni związek między intensywnością zanieczyszczenia powietrza a stanem zdrowia, a także rozwojem przewlekłych chorób niespecyficznych, takich jak miażdżyca, choroby serca, rak płuc itp. Zanieczyszczone powietrze znacznie obniża odporność. Zanieczyszczenia wpływają na układ oddechowy, przyczyniając się do chorób układu oddechowego, zapalenia krtani, zapalenia krtani i tchawicy, zapalenia gardła, zapalenia oskrzeli i zapalenia płuc. Zanieczyszczenia powodują zaburzenia układu oddechowego. Systematyczne wdychanie fotoutleniaczy powoduje utratę masy ciała, zmniejszenie aktywności enzymów we krwi i zmniejszenie zapotrzebowania na tlen.
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia 25% problemów związanych ze zdrowiem publicznym jest spowodowanych zanieczyszczeniem środowiska. W zależności od składnika i indywidualnych cech organizmu, różne zanieczyszczenia powietrza mogą powodować reakcje alergiczne i drażniące, przewlekłe choroby układu oddechowego, nowotwory itp. Nadmierna zawartość azotu może powodować niedotlenienie lub asfiksję. Związki azotu powodują rozedmę płuc, zwężenie dróg oddechowych i obrzęk płuc. W szczególności tlenek węgla powoduje bezpłodność, a ołów powoduje zaburzenia układu nerwowego i sercowo-naczyniowego.