Fabryka Ursus, producent maszyn rolniczych, w czasach komunizmu stała się jednym z największych polskich przedsiębiorstw. Jednak przestarzały system gospodarczy został zastąpiony gospodarką rynkową, co postawiło przemysłowego giganta przed wyzwaniami nowego systemu podatkowego, brakiem państwowych dotacji oraz starymi długami, pisze portal warsaw-name.eu.
Historia powstania i rozwoju fabryki Ursus
W 1893 roku grupa inżynierów i przedsiębiorców założyła w Warszawie fabrykę przemysłową Ursus pod nazwą Towarzystwo Udziałowe Specyalnej Fabryki Armatur. Jej działalność koncentrowała się na dostarczaniu maszyn rolniczych dla Imperium Rosyjskiego, co było wynikiem ówczesnej zależności Polski od Rosji. Początkowo zakład produkował zawory i pompy, a następnie rozpoczął wytwarzanie silników spalinowych.
Podczas I wojny światowej Rosjanie skonfiskowali część wyposażenia fabryki Ursus. Po splądrowaniu Polska utraciła swój główny rynek eksportowy na skutek rewolucji bolszewickiej. W 1920 roku fabryka została przekształcona w spółkę akcyjną. Dążąc do wprowadzenia zachodnich standardów, w 1922 roku wyprodukowano ograniczoną serię pierwszego i jedynego międzywojennego ciągnika, wzorowanego na modelu International Harvester Titan. Wkrótce przedsiębiorstwo zmieniło nazwę na Zakłady Mechaniczne Ursus.
Wielki kryzys z 1930 roku zahamował dalszy rozwój fabryki, która została znacjonalizowana i przejęta przez Państwowe Zakłady Inżynierii, producenta broni i pojazdów w Polsce. W efekcie zakład rozszerzył swoją działalność o produkcję ciągników wojskowych, czołgów i innych ciężkich maszyn. W czasie II wojny światowej niemiecki producent FAMO wykorzystał tę sytuację i zlecił firmie produkcję czołgów Panzer II, Marder II oraz Wespe AFV. W okresie powojennym Ursus zaczął produkować ciągniki wzorowane na Lanz Bulldog i Zetor.
Do 1961 roku produkty fabryki Ursus przestały spełniać potrzeby polskiego rolnictwa. Wkrótce Czechosłowacja zgodziła się dostarczać części w zamian za surowce z Polski, co umożliwiło modernizację i zwiększenie produkcji. Oba kraje dążyły do stworzenia wspólnego przemysłu traktorowego, który miał wytwarzać 120 tysięcy maszyn rocznie. W latach 70. pracownicy Ursusa aktywnie uczestniczyli w strajkach o prawa socjalne i polityczne w Polsce.
W tym okresie inwestycyjna inicjatywa polskiego przywódcy komunistycznego Edwarda Gierka objęła również fabrykę Ursus. W 1977 roku zachodnie banki udzieliły jej kredytu w wysokości prawie 15 milionów dolarów na modernizację przemysłu. Jednak przedsiębiorstwo poniosło duże straty z powodu nieefektywnych wydatków i długów. W 1995 roku produkcja spadła z 60 tysięcy traktorów w 1980 roku do 16 tysięcy. W kolejnym roku prawie 700 wierzycieli umorzyło 80% długu wynoszącego 550 milionów złotych.
W 1998 roku rozpoczęto restrukturyzację kilku przedsiębiorstw, co dało początek nowej spółce Ursus. W 2007 roku turecki producent Uzel Holding ogłosił chęć nabycia 51% jej akcji. W 2011 roku fabryka, jako część Pol-Mot Holding SA, powróciła na polski rynek. W 2024 roku jej aktywa o wartości 74 milionów złotych nabył ukraiński biznesmen Oleg Krot. Wygrywając aukcję, jego polska firma MI Crow uzyskała prawo do użytkowania marki, maszyn, urządzeń i magazynów.
Uznanie i znaczenie działalności fabryki Ursus
Pomimo licznych trudności, fabryka Ursus zajmuje ważne miejsce w historii polskiego przemysłu maszyn rolniczych. Specjalizuje się w produkcji ponad 60 modeli maszyn samobieżnych, takich jak Ursus U-4150, Ursus 11024, Ursus 10014 H i innych. Aby przezwyciężyć kryzys finansowy, nowy właściciel koncentruje się na odbudowie zespołu profesjonalistów i zwiększeniu zdolności produkcyjnych.
