{"id":6951,"date":"2026-06-24T15:04:17","date_gmt":"2026-06-24T13:04:17","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw-name.eu\/?p=6951"},"modified":"2026-06-24T15:16:35","modified_gmt":"2026-06-24T13:16:35","slug":"zeliwny-kunszt-fontanny-leonarda-marconiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-6951-zeliwny-kunszt-fontanny-leonarda-marconiego","title":{"rendered":"\u017beliwny kunszt fontanny Leonarda Marconiego"},"content":{"rendered":"\n

Fontanna na skwerze Batalionu Harcerskiego AK \u201eWigry\u201d nale\u017cy do najstarszych zachowanych wodotrysk\u00f3w w Warszawie<\/strong>. Jej historia rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w drugiej po\u0142owie XIX wieku, gdy miasto dynamicznie rozwija\u0142o nowoczesn\u0105 sie\u0107 wodoci\u0105gow\u0105<\/a>. Przez ponad p\u00f3\u0142tora wieku ten wyj\u0105tkowy zabytek wielokrotnie zmienia\u0142 swoj\u0105 lokalizacj\u0119, jednak w pe\u0142ni zachowa\u0142 warto\u015b\u0107 historyczn\u0105 i artystyczn\u0105. Wi\u0119cej na warsaw-name.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Geneza miejskiej fontanny i reformy wodoci\u0105gowe Warszawy<\/h2>\n\n\n\n

W pierwszej po\u0142owie XIX wieku warszawiacy czerpali wod\u0119 g\u0142\u00f3wnie ze studni i naturalnych \u017ar\u00f3de\u0142. Wraz ze wzrostem liczby ludno\u015bci i rozwojem terytorialnym miasta dotychczasowe zasoby przesta\u0142y jednak wystarcza\u0107. Podj\u0119to wi\u0119c decyzj\u0119 o budowie nowoczesnej sieci wodoci\u0105gowej<\/strong>. Kluczowym etapem by\u0142o uruchomienie 4 czerwca 1855 roku systemu wodoci\u0105g\u00f3w, zaprojektowanego przez wybitnego architekta Henryka Marconiego. Nowa infrastruktura dostarcza\u0142a wod\u0119 do ponad tysi\u0105ca budynk\u00f3w, dziesi\u0105tek publicznych zdroj\u00f3w oraz licznych hydrant\u00f3w. Jednocze\u015bnie w przestrzeni miejskiej zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 fontanny. Pe\u0142ni\u0142y one nie tylko funkcj\u0119 dekoracyjn\u0105, ale i praktyczn\u0105, zapewniaj\u0105c mieszka\u0144com \u0142atwy dost\u0119p do wody pitnej.<\/p>\n\n\n\n

Historia fontanny, kt\u00f3ra obecnie zdobi skwer Batalionu Harcerskiego AK \u201eWigry\u201d, si\u0119ga 1866 roku. Zosta\u0142a ona wykonana przez budowniczego Wiktora Lipko wed\u0142ug projektu J\u00f3zefa Or\u0142owskiego i Alfonsa Grotowskiego<\/strong>. Opraw\u0119 rze\u017abiarsk\u0105 stworzono na podstawie szkic\u00f3w Leonarda Marconiego<\/strong> z 1860 roku. Konstrukcj\u0119 odlan\u0105 z \u017celiwa ustawiono na nowo powsta\u0142ym skwerze przy Krakowskim Przedmie\u015bciu. Miejsce to powsta\u0142o po wyburzeniu cz\u0119\u015bci dawnej zabudowy i poszerzeniu ulicy w rejonie placu przed ko\u015bcio\u0142em pokarmelickim. Nowy wodotrysk szybko sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym elementem od\u015bwie\u017conego krajobrazu stolicy.<\/p>\n\n\n\n

Centralna cz\u0119\u015b\u0107 fontanny spoczywa na dekoracyjnym cokole ozdobionym sp\u0142ywami wolutowymi w naro\u017cach. Ponad nim wznosi si\u0119 trzon konstrukcji, otoczony przez trzy pe\u0142noplastyczne rze\u017aby ch\u0142opc\u00f3w. Ca\u0142a kompozycja ma wyra\u017anie morski charakter. Postacie trzymaj\u0105 sie\u0107 ryback\u0105, a ka\u017cda z nich zosta\u0142a wyposa\u017cona w indywidualne atrybuty. Jeden z ch\u0142opc\u00f3w trzyma ryb\u0119, drugi \u2013 wios\u0142o, a trzeci \u2013 tr\u00f3jz\u0105b. Taka aran\u017cacja nadaje fontannie dynamiki i podkre\u015bla jej \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek z motywami wodnymi. Niestety, ju\u017c w 1872 roku z rze\u017aby skradziono metalowe rybki, kt\u00f3re trzyma\u0142 jeden z ch\u0142opc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Dzieje wodotrysku ze skweru Batalionu Harcerskiego AK \u201eWigry\u201d wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z jednym z najs\u0142ynniejszych warszawskich cmentarzy \u2013 Pow\u0105zkami. W 1866 roku zmar\u0142 Stanis\u0142aw Lilpop<\/strong>, wybitny przemys\u0142owiec i przedstawiciel kr\u0119g\u00f3w gospodarczych, kt\u00f3re odegra\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119 w rozwoju polskiego przemys\u0142u w XIX wieku. Jego \u017cona pragn\u0119\u0142a wznie\u015b\u0107 pomnik nagrobny, kt\u00f3ry odpowiada\u0142by skali dzia\u0142alno\u015bci zmar\u0142ego i oddawa\u0142 ducha epoki rewolucji przemys\u0142owej. Wed\u0142ug legendy o wszystkim zadecydowa\u0142 przypadek. Przeje\u017cd\u017caj\u0105c przez Krakowskie Przedmie\u015bcie, wdowa dostrzeg\u0142a niedawno zainstalowan\u0105 fontann\u0119 z misternie wykonanymi \u017celiwnymi detalami. Kunszt wykonania zrobi\u0142 na niej tak wielkie wra\u017cenie, \u017ce postanowi\u0142a powierzy\u0107 stworzenie grobowca autorowi rze\u017ab zdobi\u0105cych wodotrysk \u2013 Leonardowi Marconiemu.<\/p>\n\n\n\n

Architektoniczne metamorfozy i w\u0119dr\u00f3wki warszawskiej fontanny<\/h2>\n\n\n\n

Pod koniec XIX wieku fontanna po raz pierwszy zmieni\u0142a swoje miejsce. W 1897 roku zosta\u0142a zdemontowana i wywieziona do magazynu, poniewa\u017c w\u0142adze miasta zaplanowa\u0142y wzniesienie nowego monumentu na placu przy Krakowskim Przedmie\u015bciu. Ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej na zwolnionym miejscu ods\u0142oni\u0119to pomnik Adama Mickiewicza, kt\u00f3ry szybko sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych wizyt\u00f3wek stolicy. W ten spos\u00f3b fontanna ust\u0105pi\u0142a miejsca narodowemu monumentowi, cho\u0107 sama wci\u0105\u017c stanowi\u0142a niezwykle cenny element dziedzictwa Warszawy. Dopiero w 1910 roku zabytek zyska\u0142 now\u0105 lokalizacj\u0119 \u2013 ustawiono go na tr\u00f3jk\u0105tnym skwerze w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci placu Bankowego.<\/p>\n\n\n\n

W przeciwie\u0144stwie do wielu warszawskich zabytk\u00f3w, fontannie uda\u0142o si\u0119 przetrwa\u0107 II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 bez powa\u017cniejszych uszkodze\u0144. Jednak powojenne zmiany w uk\u0142adzie urbanistycznym stolicy mocno wp\u0142yn\u0119\u0142y na jej dalsze losy. Przebudowa placu Bankowego i likwidacja tamtejszego ziele\u0144ca uniemo\u017cliwi\u0142y pozostawienie wodotrysku na dotychczasowym miejscu. Po demonta\u017cu fontanna przesz\u0142a gruntown\u0105 renowacj\u0119 pod kierunkiem architekta Zygmunta St\u0119pi\u0144skiego. Prace te pozwoli\u0142y ocali\u0107 oryginalne odlewy \u017celiwne i przywr\u00f3ci\u0107 kompozycji jej historyczny blask<\/strong>. W 1952 roku wodotrysk uroczy\u015bcie ods\u0142oni\u0119to w nowej lokalizacji \u2013 przed kinem \u201eMuran\u00f3w\u201d, na osi Pa\u0142acu Mostowskich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Skwer Batalionu Harcerskiego AK Wigry<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Znaczenie i symbolika fontanny na skwerze Batalionu Harcerskiego AK \u201eWigry\u201d<\/h2>\n\n\n\n

Fontanna na skwerze Batalionu Harcerskiego AK \u201eWigry\u201d to jeden z nielicznych XIX-wiecznych warszawskich wodotrysk\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3re przetrwa\u0142y do dzisiaj. Stanowi ona niezwykle cenny przyk\u0142ad architektury miejskiej z okresu industrializacji i przypomina o narodzinach nowoczesnej sieci wodoci\u0105gowej stolicy. O jej wyj\u0105tkowym znaczeniu \u015bwiadczy fakt, \u017ce przez ponad sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat by\u0142a wielokrotnie restaurowana i chroniona podczas gruntownych przebud\u00f3w miasta. Mimo licznych przeprowadzek, zabytek ten przetrwa\u0142 po\u017cog\u0119 II wojny \u015bwiatowej, wyburzenia zabytkowych kwarta\u0142\u00f3w oraz dwie wielkie transformacje warszawskiej przestrzeni publicznej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Warszawa.pl<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fontanna na skwerze Batalionu Harcerskiego AK \u201eWigry\u201d nale\u017cy do najstarszych zachowanych wodotrysk\u00f3w w Warszawie. Jej historia rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w drugiej po\u0142owie XIX wieku, gdy miasto dynamicznie rozwija\u0142o nowoczesn\u0105 sie\u0107 wodoci\u0105gow\u0105. Przez ponad p\u00f3\u0142tora wieku ten wyj\u0105tkowy zabytek wielokrotnie zmienia\u0142 swoj\u0105 lokalizacj\u0119, jednak w pe\u0142ni zachowa\u0142 warto\u015b\u0107 historyczn\u0105 i artystyczn\u0105. Wi\u0119cej na warsaw-name.eu. Geneza miejskiej fontanny […]<\/p>\n","protected":false},"author":444,"featured_media":6937,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[337],"tags":[5655,5394,5652,5661,2287,5651,5653,5650,5657,5654,1128,5659,5625,5656],"moimportance":[30,33],"motype":[326],"moformat":[2334],"class_list":{"0":"post-6951","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozwoj","8":"tag-alfons-grotowski","9":"tag-architektura-warszawy","10":"tag-fontanna-leonarda-marconiego","11":"tag-henryk-marconi","12":"tag-historia-warszawy","13":"tag-jozef-orlowski","14":"tag-plac-bankowy","15":"tag-skwer-batalionu-harcerskiego-ak-wigry","16":"tag-sztuka-odlewnicza","17":"tag-warszawskie-pomniki","18":"tag-wodociagi-warszawskie","19":"tag-xix-wiek","20":"tag-zabytki-warszawy","21":"tag-zabytkowa-fontanna","22":"moimportance-golovna-novyna","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","24":"motype-eternal","25":"moformat-vlasna-longrid"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6951","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/444"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6951"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6951\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6952,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6951\/revisions\/6952"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6937"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6951"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6951"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6951"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=6951"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=6951"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=6951"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}