{"id":6740,"date":"2026-05-01T12:59:05","date_gmt":"2026-05-01T10:59:05","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw-name.eu\/?p=6740"},"modified":"2026-05-02T07:46:07","modified_gmt":"2026-05-02T05:46:07","slug":"tadeusz-wenda-jak-inzynier-z-warszawy-zbudowal-glowny-port-miedzywojennej-polski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-6740-tadeusz-wenda-jak-inzynier-z-warszawy-zbudowal-glowny-port-miedzywojennej-polski","title":{"rendered":"Tadeusz Wenda: jak in\u017cynier z Warszawy zbudowa\u0142 g\u0142\u00f3wny port mi\u0119dzywojennej Polski"},"content":{"rendered":"\n<p>Warszawa s\u0142ynie jako miasto, kt\u00f3re wychowa\u0142o plejad\u0119 wybitnych m\u0119\u017c\u00f3w stanu, naukowc\u00f3w i artyst\u00f3w. Historia zna jednak przypadki, gdy nazwiska rodowitych warszawiak\u00f3w staj\u0105 si\u0119 nierozerwalnie zwi\u0105zane z innymi miastami. <strong>In\u017cynier Tadeusz Wenda<\/strong> to cz\u0142owiek, kt\u00f3rego droga \u017cyciowa i zawodowa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w polskiej stolicy, ale to budowa jednego z najlepszych port\u00f3w mi\u0119dzywojennej Europy sta\u0142a si\u0119 jego najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem. O warszawiaku, kt\u00f3ry przekszta\u0142ci\u0142 skromn\u0105 kaszubsk\u0105 osad\u0119 ryback\u0105 w g\u0142\u00f3wn\u0105 bram\u0119 morsk\u0105 odrodzonego pa\u0144stwa, przeczytacie w tym materiale na <a href=\"http:\/\/warsaw-name.eu\" data-type=\"link\" data-id=\"warsaw-name.eu\">warsaw-name.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a0315eb866d6\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a0315eb866d6\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-6740-tadeusz-wenda-jak-inzynier-z-warszawy-zbudowal-glowny-port-miedzywojennej-polski\/#Warszawska_mlodosc_utalentowanego_inzyniera\" >Warszawska m\u0142odo\u015b\u0107 utalentowanego in\u017cyniera<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-6740-tadeusz-wenda-jak-inzynier-z-warszawy-zbudowal-glowny-port-miedzywojennej-polski\/#Dekada_praktyki_od_kolei_do_portow_baltyckich\" >Dekada praktyki: od kolei do port\u00f3w ba\u0142tyckich<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-6740-tadeusz-wenda-jak-inzynier-z-warszawy-zbudowal-glowny-port-miedzywojennej-polski\/#Powrot_do_Warszawy_i_morski_kryzys_odrodzonego_panstwa\" >Powr\u00f3t do Warszawy i morski kryzys odrodzonego pa\u0144stwa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-6740-tadeusz-wenda-jak-inzynier-z-warszawy-zbudowal-glowny-port-miedzywojennej-polski\/#Dlaczego_wlasnie_Gdynia_inzynieryjna_kalkulacja\" >Dlaczego w\u0142a\u015bnie Gdynia: in\u017cynieryjna kalkulacja<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-6740-tadeusz-wenda-jak-inzynier-z-warszawy-zbudowal-glowny-port-miedzywojennej-polski\/#17_lat_poswieconych_na_budowe_portu_w_Gdyni\" >17 lat po\u015bwi\u0119conych na budow\u0119 portu w Gdyni<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-6740-tadeusz-wenda-jak-inzynier-z-warszawy-zbudowal-glowny-port-miedzywojennej-polski\/#Powrot_do_domu\" >Powr\u00f3t do domu<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Warszawska_mlodosc_utalentowanego_inzyniera\"><\/span>Warszawska m\u0142odo\u015b\u0107 utalentowanego in\u017cyniera<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Tadeusz Apolinary Wenda<\/strong> urodzi\u0142 si\u0119 23 lipca 1863 roku w Warszawie, w rodzinie nale\u017c\u0105cej do tradycyjnej polskiej inteligencji. Jego ojciec, W\u0142adys\u0142aw, pracowa\u0142 jako archiwista w G\u0142\u00f3wnym Archiwum Akt Dawnych, a matka, Justyna, po\u015bwi\u0119ci\u0142a si\u0119 wychowaniu dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzieci\u0144stwo przysz\u0142ego in\u017cyniera up\u0142yn\u0119\u0142o w stolicy, kt\u00f3ra podnosi\u0142a si\u0119 po upadku powstania styczniowego. By\u0142 to czas brutalnej rusyfikacji, ale jednocze\u015bnie gwa\u0142townego rozwoju przemys\u0142owego miasta. Rodzina mieszka\u0142a na Pradze, kt\u00f3ra w tamtym okresie intensywnie si\u0119 rozbudowywa\u0142a, staj\u0105c si\u0119 wa\u017cnym w\u0119z\u0142em przemys\u0142owym i transportowym.<\/p>\n\n\n\n<p>Tadeusz Wenda od najm\u0142odszych lat zdradza\u0142 niezwyk\u0142e zdolno\u015bci do nauk \u015bcis\u0142ych. Po uko\u0144czeniu gimnazjum rozpocz\u0105\u0142 studia na Wydziale Fizyko-Matematycznym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, kt\u00f3re z sukcesem uko\u0144czy\u0142 w 1887 roku. Teoretyczna matematyka to by\u0142o jednak dla niego za ma\u0142o. <strong>Wenda pragn\u0105\u0142 budowa\u0107.<\/strong> Dlatego wyjecha\u0142 do Petersburga, gdzie w 1890 roku uzyska\u0142 dyplom Instytutu In\u017cynier\u00f3w Dr\u00f3g Komunikacji. By\u0142a to jedna z najlepszych uczelni technicznych w \u00f3wczesnej Europie, daj\u0105ca uprawnienia do kierowania najbardziej skomplikowanymi projektami infrastrukturalnymi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1323\" height=\"1189\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6718\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image.png 1323w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-300x270.png 300w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-768x690.png 768w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-696x626.png 696w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1068x960.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1323px) 100vw, 1323px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dekada_praktyki_od_kolei_do_portow_baltyckich\"><\/span>Dekada praktyki: od kolei do port\u00f3w ba\u0142tyckich<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>M\u0142ody warszawski in\u017cynier rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 karier\u0119 od budownictwa kolejowego. Przez pierwsze 10 lat pracy projektowa\u0142 i k\u0142ad\u0142 tory w r\u00f3\u017cnych zak\u0105tkach Imperium Rosyjskiego, mi\u0119dzy innymi na trasie Murom \u2013 Kaza\u0144. To do\u015bwiadczenie nauczy\u0142o go pracy w trudnym terenie, zarz\u0105dzania du\u017cymi zespo\u0142ami robotnik\u00f3w oraz optymalizacji rob\u00f3t ziemnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Prawdziwe powo\u0142anie Tadeusz Wenda odnalaz\u0142 jednak w budownictwie hydrotechnicznym. Na prze\u0142omie wiek\u00f3w przeniesiono go do pracy nad Morzem Ba\u0142tyckim. <strong>Wenda zosta\u0142 g\u0142\u00f3wnym wykonawc\u0105 rozbudowy portu w Windawie<\/strong> (dzisiejszy Ventspils na \u0141otwie). P\u00f3\u017aniej warszawiak pracowa\u0142 nad rozbudow\u0105 portu w Rewlu (obecnie Tallinn) oraz projektowaniem przystani w wiosce Roja, niedaleko Rygi. W krajach ba\u0142tyckich in\u017cynier zg\u0142\u0119bi\u0142 specyfik\u0119 pr\u0105d\u00f3w morskich, zachowanie grunt\u00f3w piaszczystych pod wod\u0105 oraz technologie wznoszenia falochron\u00f3w. Tu\u017c przed wybuchem I wojny \u015bwiatowej by\u0142 ju\u017c jednym z najbardziej cenionych budowniczych port\u00f3w w regionie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Powrot_do_Warszawy_i_morski_kryzys_odrodzonego_panstwa\"><\/span>Powr\u00f3t do Warszawy i morski kryzys odrodzonego pa\u0144stwa<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Kiedy w 1918 roku Polska odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107, 55-letni Tadeusz Wenda wr\u00f3ci\u0142 do rodzinnej Warszawy. Natychmiast w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w proces odbudowy kraju, obejmuj\u0105c stanowisko w Ministerstwie Rob\u00f3t Publicznych. W tamtym czasie zak\u0142adano, \u017ce Polska b\u0119dzie korzysta\u0107 z <a href=\"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/eternal-historia-rozwoju-i-cechy-portu-morskiego-w-gdansku\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/eternal-historia-rozwoju-i-cechy-portu-morskiego-w-gdansku\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">portu w Gda\u0144sku<\/a>, kt\u00f3ry na mocy traktatu wersalskiego otrzyma\u0142 status <strong>Wolnego Miasta<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Wojna polsko-bolszewicka w 1920 roku brutalnie zrujnowa\u0142a te z\u0142udzenia. Podczas ofensywy bolszewik\u00f3w na Warszaw\u0119 gda\u0144scy dokerzy og\u0142osili strajk. Odm\u00f3wili roz\u0142adunku statk\u00f3w z broni\u0105 i amunicj\u0105 dla polskiej armii, kt\u00f3re by\u0142y rozpaczliwie potrzebne na froncie. Sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce <strong>bez suwerennego portu na w\u0142asnym terytorium Polska zawsze b\u0119dzie zak\u0142adnikiem cudzych decyzji politycznych<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Rz\u0105d za wszelk\u0105 cen\u0119 d\u0105\u017cy\u0142 do naprawy tej sytuacji. Wiceadmira\u0142 Kazimierz Por\u0119bski postawi\u0142 za cel znalezienie odpowiedniego miejsca pod now\u0105 baz\u0119 marynarki wojennej i port handlowy. Realizacj\u0119 tego zadania powierzono Tadeuszowi Wendzie \u2014 najbardziej do\u015bwiadczonemu specjali\u015bcie spo\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy przebywali w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1186\" height=\"850\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6721\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1.png 1186w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1-300x215.png 300w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1-768x550.png 768w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1-696x499.png 696w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1-1068x765.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1186px) 100vw, 1186px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Tadeusz Wenda z c\u00f3rk\u0105 Mari\u0105 i synem Januszem<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dlaczego_wlasnie_Gdynia_inzynieryjna_kalkulacja\"><\/span>Dlaczego w\u0142a\u015bnie Gdynia: in\u017cynieryjna kalkulacja<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wiosn\u0105 1920 roku Tadeusz Wenda wyruszy\u0142 na Pomorze. Polska dysponowa\u0142a w\u00f3wczas bardzo w\u0105skim pasem wybrze\u017ca o d\u0142ugo\u015bci zaledwie 140 kilometr\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 polityk\u00f3w i wojskowych uwa\u017ca\u0142a, \u017ce port nale\u017cy zbudowa\u0107 w Pucku lub na Mierzei Helskiej.<\/p>\n\n\n\n<p>Sto\u0142eczny in\u017cynier metodycznie, metr po metrze, zbada\u0142 ca\u0142e wybrze\u017ce i stanowczo odrzuci\u0142 te pomys\u0142y. Zatoka Pucka by\u0142a zbyt p\u0142ytka, co wymaga\u0142oby nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 prac pog\u0142\u0119biarskich. Tczew le\u017ca\u0142 nad rzek\u0105, a nie nad morzem. Z kolei Hel by\u0142 zbyt odizolowany od g\u0142\u00f3wnych szlak\u00f3w transportowych na kontynencie.<\/p>\n\n\n\n<p>20 czerwca 1920 roku in\u017cynier z\u0142o\u017cy\u0142 w <a href=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-budzetowe-wakacje-co-mozesz-zwiedzic-w-warszawie-za-darmo\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-budzetowe-wakacje-co-mozesz-zwiedzic-w-warszawie-za-darmo\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Warszawie<\/a> historyczny raport. Bezapelacyjnie wskaza\u0142 w nim na <strong>dolin\u0119 rzeki Chylonki i ryback\u0105 wie\u015b Gdynia<\/strong>. Tadeusz Wenda przedstawi\u0142 nast\u0119puj\u0105ce argumenty:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Odpowiednia g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 (od 10 do 12 metr\u00f3w)<\/strong> bardzo blisko brzegu. Pozwala\u0142o to na przyjmowanie du\u017cych statk\u00f3w bez konieczno\u015bci budowy d\u0142ugich kana\u0142\u00f3w podej\u015bciowych;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Naturalna ochrona<\/strong> przed niszczycielskimi wiatrami z p\u00f3\u0142nocy i p\u00f3\u0142nocnego zachodu, kt\u00f3r\u0105 zapewnia\u0142 P\u00f3\u0142wysep Helski;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Szeroka i p\u0142aska dolina<\/strong>, u\u0142atwiaj\u0105ca u\u0142o\u017cenie tor\u00f3w kolejowych i budow\u0119 du\u017cej stacji rozrz\u0105dowej;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Wyst\u0119powanie torfowisk<\/strong>, co znacznie upraszcza\u0142o wydobycie gruntu pod budow\u0119 wewn\u0119trznych basen\u00f3w portowych.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Tam, gdzie inni widzieli tylko piasek, bagna i kilkadziesi\u0105t rybackich chat, warszawski in\u017cynier dostrzeg\u0142 idealne warunki do stworzenia wielkiego portu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1233\" height=\"850\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image.jpeg\" alt=\"Wybrze\u017ce w Gdyni, oko\u0142o 1925 roku\" class=\"wp-image-6727\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image.jpeg 1233w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-300x207.jpeg 300w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-768x529.jpeg 768w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-218x150.jpeg 218w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-696x480.jpeg 696w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1068x736.jpeg 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1233px) 100vw, 1233px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Wybrze\u017ce w Gdyni, oko\u0142o 1925 roku<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"17_lat_poswieconych_na_budowe_portu_w_Gdyni\"><\/span>17 lat po\u015bwi\u0119conych na budow\u0119 portu w Gdyni<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Prace budowlane ruszy\u0142y w 1921 roku. Pocz\u0105tkowo post\u0119powa\u0142y niezwykle wolno z powodu braku funduszy w zrujnowanym wojn\u0105 pa\u0144stwie. Cho\u0107 port rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1923 roku, do pe\u0142nej realizacji wizji Wendy by\u0142o jeszcze daleko.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1129\" height=\"850\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1.jpeg\" alt=\"Otwarcie portu w Gdyni, 27 kwietnia 1923 roku\" class=\"wp-image-6730\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1.jpeg 1129w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1-300x226.jpeg 300w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1-768x578.jpeg 768w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1-696x524.jpeg 696w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-1-1068x804.jpeg 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1129px) 100vw, 1129px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Otwarcie portu w Gdyni, 27 kwietnia 1923 roku<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Radykalne zmiany nadesz\u0142y dopiero wtedy, gdy w projekt zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 minister przemys\u0142u i handlu <strong>Eugeniusz Kwiatkowski<\/strong>. Zapewni\u0142 on wsparcie polityczne i wielomilionowe inwestycje, przyci\u0105gaj\u0105c francusko-polskie konsorcjum. Wenda z kolei zarz\u0105dza\u0142 ca\u0142ym procesem technicznym jako naczelnik Wydzia\u0142u Budowy Portu.<\/p>\n\n\n\n<p>In\u017cynier wdra\u017ca\u0142 najbardziej innowacyjne technologie swoich czas\u00f3w. Projektuj\u0105c pot\u0119\u017cne falochrony, zrezygnowa\u0142 z tradycyjnego nasypywania kamieni, kt\u00f3re by\u0142yby zmywane przez sztormy. Zamiast tego na brzegu odlewano <strong>gigantyczne \u017celbetowe skrzynie, tak zwane kesony<\/strong>. Wodowano je, holowano na miejsce docelowe, a nast\u0119pnie zatapiano i wype\u0142niano piaskiem. Pozwoli\u0142o to na wzniesienie trwa\u0142ych konstrukcji hydrotechnicznych w rekordowo kr\u00f3tkim czasie.<\/p>\n\n\n\n<p>Przez 17 lat Wenda praktycznie mieszka\u0142 na placu budowy. Jego dzie\u0144 pracy rozpoczyna\u0142 si\u0119 o \u015bwicie. Osobi\u015bcie sprawdza\u0142 jako\u015b\u0107 betonu, nadzorowa\u0142 prac\u0119 pog\u0142\u0119biarek i rozstrzyga\u0142 spory z zagranicznymi podwykonawcami. <strong>O jego pedantyczno\u015bci i nieprzekupno\u015bci kr\u0105\u017cy\u0142y legendy.<\/strong> Od Francuz\u00f3w i Du\u0144czyk\u00f3w bezwzgl\u0119dnie wymaga\u0142 idealnego trzymania si\u0119 plan\u00f3w zatwierdzonych przez warszawskie ministerstwo.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1760\" height=\"850\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2.jpeg\" alt=\"Port w Gdyni\" class=\"wp-image-6733\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2.jpeg 1760w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2-300x145.jpeg 300w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2-768x371.jpeg 768w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2-1536x742.jpeg 1536w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2-696x336.jpeg 696w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2-1068x516.jpeg 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1760px) 100vw, 1760px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Port w Gdyni<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Powrot_do_domu\"><\/span>Powr\u00f3t do domu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Pod koniec lat 30. XX wieku Gdynia sta\u0142a si\u0119 jednym z najwi\u0119kszych i najnowocze\u015bniejszych port\u00f3w na Morzu Ba\u0142tyckim. Stanowi\u0142a prawdziw\u0105 wizyt\u00f3wk\u0119 polskiej gospodarki.<\/p>\n\n\n\n<p>W maju 1937 roku, w wieku 74 lat, Tadeusz Wenda przeszed\u0142 na emerytur\u0119. Cho\u0107 odznaczono go Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, lokalne w\u0142adze Gdyni do\u015b\u0107 ch\u0142odno po\u017cegna\u0142y tw\u00f3rc\u0119 portu. <strong>Za \u017cycia nie doczeka\u0142 si\u0119 on hucznych uroczysto\u015bci ani pomnik\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Skromny in\u017cynier postanowi\u0142 wr\u00f3ci\u0107 bli\u017cej rodzinnej Warszawy i zamieszka\u0142 w podsto\u0142ecznym Komorowie. To tam prze\u017cy\u0142 tragedi\u0119 II wojny \u015bwiatowej, okupacj\u0119 i zniszczenie stolicy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1776\" height=\"1107\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2.png\" alt=\"Pomnik Tadeusza Wendy\" class=\"wp-image-6736\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2.png 1776w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2-300x187.png 300w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2-768x479.png 768w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2-1536x957.png 1536w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2-696x434.png 696w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/05\/image-2-1068x666.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1776px) 100vw, 1776px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Pomnik Tadeusza Wendy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Tadeusz Wenda zmar\u0142 8 wrze\u015bnia 1948 roku w Komorowie. Zosta\u0142 pochowany na najs\u0142ynniejszym sto\u0142ecznym cmentarzu \u2014 <strong><a href=\"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/eternal-historia-najstarszego-cmentarza-warszawskiego\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/eternal-historia-najstarszego-cmentarza-warszawskiego\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Pow\u0105zkach<\/a><\/strong>. Z up\u0142ywem czasu nazwisko in\u017cyniera wr\u00f3ci\u0142o do historycznego dyskursu obu miast, z kt\u00f3rymi splot\u0142o si\u0119 jego \u017cycie. Dla Gdyni jest bezdyskusyjnym ojcem za\u0142o\u017cycielem, a w historii Warszawy zapisa\u0142 si\u0119 jako genialny przedstawiciel lokalnej inteligencji technicznej.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Tadeusz Wenda - wizjoner\" width=\"696\" height=\"392\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ouYkFqfWB9A?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Triumf techniczny in\u017cyniera z warszawskiej Pragi: jak Tadeusz Wenda zaprojektowa\u0142 i zbudowa\u0142 najnowocze\u015bniejszy port Ba\u0142tyku. Analiza rozwi\u0105za\u0144 in\u017cynieryjnych, kt\u00f3re zmieni\u0142y histori\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":450,"featured_media":6724,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[333],"tags":[5321,5324,5326,2287,5331,5334,5329,5333,5319,5328,5332,5318,4640,5322,1907],"motype":[326],"moformat":[22],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-6740","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozwiazania-inzynierskie","8":"tag-budowa-gdyni","9":"tag-budownictwo-hydrotechniczne","10":"tag-eugeniusz-kwiatkowski","11":"tag-historia-warszawy","12":"tag-infrastruktura-polski","13":"tag-inzynier-tadeusz-wenda","14":"tag-miedzywojenna-polska","15":"tag-pomnik-tadeusza-wendy","16":"tag-port-gdynia","17":"tag-porty-baltyckie","18":"tag-tadeusz-apolinary-wenda","19":"tag-tadeusz-wenda","20":"tag-warszawa","21":"tag-wolne-miasto-gdansk","22":"tag-znani-naukowcy","23":"motype-eternal","24":"moformat-longrid-korotka","25":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6740","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/450"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6740"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6740\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6748,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6740\/revisions\/6748"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6724"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6740"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6740"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6740"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=6740"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=6740"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=6740"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}