{"id":5621,"date":"2025-01-30T07:41:07","date_gmt":"2025-01-30T06:41:07","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw-name.eu\/?p=5621"},"modified":"2025-01-30T07:41:21","modified_gmt":"2025-01-30T06:41:21","slug":"toalety-publiczne-w-warszawie-co-sie-zmienilo-przez-kilka-wiekow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-5621-toalety-publiczne-w-warszawie-co-sie-zmienilo-przez-kilka-wiekow","title":{"rendered":"Toalety publiczne w Warszawie: co si\u0119 zmieni\u0142o przez kilka wiek\u00f3w?"},"content":{"rendered":"\n<p>W XXI wieku toalety sta\u0142y si\u0119 elementem mody i cz\u0119\u015bci\u0105 nowoczesnego wn\u0119trza. Znani arty\u015bci opracowuj\u0105 unikalne projekty toalet i nikogo nie dziwi ich obecno\u015b\u0107. Ale nie zawsze tak by\u0142o. Jeszcze w XIX wieku nikt nie marzy\u0142 o publicznych toaletach, a \u015bcieki mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 na ulicach miast. Od ponad dw\u00f3ch stuleci ubikacja sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym elementem codziennego \u017cycia w ka\u017cdej kulturze i w ka\u017cdym zak\u0105tku \u015bwiata &#8211; pisze <a href=\"http:\/\/warsaw-name.eu\" data-type=\"link\" data-id=\"warsaw-name.eu\">warsaw-name.eu<\/a>. Jest zwi\u0105zana z aktywno\u015bci\u0105 \u017cyciow\u0105 ludzi i stanowi integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia spo\u0142ecznego. Ale jak ewoluowali\u015bmy od kilku latryn w ca\u0142ej Warszawie do elektronicznych map pokazuj\u0105cych wszystkie publiczne toalety? Prze\u015bledzili\u015bmy t\u0119 ewolucj\u0119 w tym tek\u015bcie. Dowiedz si\u0119 r\u00f3wnie\u017c o dzia\u0142alno\u015bci biologa Stanis\u0142awa Rakusa-Suszczewskiego.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3afb49c34c9\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3afb49c34c9\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-5621-toalety-publiczne-w-warszawie-co-sie-zmienilo-przez-kilka-wiekow\/#Co_bylo_przed_powstaniem_kanalizacji\" >Co by\u0142o przed powstaniem kanalizacji?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-5621-toalety-publiczne-w-warszawie-co-sie-zmienilo-przez-kilka-wiekow\/#Rozwoj_w_XX_wieku\" >Rozw\u00f3j w XX wieku<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-5621-toalety-publiczne-w-warszawie-co-sie-zmienilo-przez-kilka-wiekow\/#Toalety_publiczne_w_XXI_wieku\" >Toalety publiczne w XXI wieku<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-5621-toalety-publiczne-w-warszawie-co-sie-zmienilo-przez-kilka-wiekow\/#Mapa_toalet_publicznych\" >Mapa toalet publicznych<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Co_bylo_przed_powstaniem_kanalizacji\"><\/span>Co by\u0142o przed powstaniem kanalizacji?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Warszawa nigdy nie by\u0142a zbyt czystym miastem, a brak wystarczaj\u0105cej liczby publicznych toalet jest nadal problemem w XXI wieku. Do ko\u0144ca XIX wieku w Warszawie nie by\u0142o kanalizacji, wi\u0119c mo\u017cna sobie tylko wyobrazi\u0107 jaki smr\u00f3d unosi\u0142 si\u0119 w \u015brodku miasta. Ale taka sytuacja mia\u0142a miejsce nie tylko w Warszawie, ale tak\u017ce w innych europejskich miastach i wsiach. Na ulicach znajdowa\u0142y si\u0119 specjalne rynny wykonane z drewna. Wpada\u0142a do nich woda deszczowa i wszystkie \u015bcieki. Miasto by\u0142o przepe\u0142nione odpadami, kt\u00f3re zacz\u0119to wywozi\u0107 do specjalnie utworzonych przedsi\u0119biorstw. W po\u0142owie XIX wieku tylko zamo\u017cni ludzie mieli toalety w swoich domach. Inni ludzie korzystali z szamb lub beczek. Ale w og\u00f3le nie by\u0142o toalet w miejscach publicznych. Je\u015bli wi\u0119c ludzie mieli potrzeb\u0119, cz\u0119sto udawali si\u0119 do toalety na \u015brodku ulicy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Po rozwoju systemu kanalizacyjnego i poprawie infrastruktury miasta w XIX wieku, Warszawa zacz\u0119\u0142a przyjmowa\u0107 europejskie praktyki. Na przyk\u0142ad w latach 50. XIX wieku w mie\u015bcie pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze toalety publiczne. Znajdowa\u0142y si\u0119 one w centralnych dzielnicach miasta, w pobli\u017cu rynk\u00f3w, plac\u00f3w i dworc\u00f3w kolejowych. Wygl\u0105da\u0142y bardzo prosto: drewniana konstrukcja z szambem. Toalety te by\u0142y rzadko czyszczone, wi\u0119c warunki sanitarne pozostawia\u0142y wiele do \u017cyczenia. Pod koniec XIX wieku powsta\u0142y pierwsze sta\u0142e, kamienne ubikacje. Konstrukcje te by\u0142y nawet wyposa\u017cone w system wentylacji. Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w modernizacji infrastruktury miasta odegra\u0142y projekty in\u017cynieryjne Henryka Lindleya, kt\u00f3re obejmowa\u0142y budow\u0119 system\u00f3w kanalizacyjnych i popraw\u0119 system\u00f3w zaopatrzenia w wod\u0119. Stworzy\u0142o to okazj\u0119 do budowy bardziej higienicznych toalet publicznych. R\u00f3wnie\u017c w XIX wieku kobietom nie wolno by\u0142o korzysta\u0107 z publicznych toalet bez towarzystwa m\u0119\u017cczyzny.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1536\" height=\"1489\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2025\/01\/image-19.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5622\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2025\/01\/image-19.png 1536w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2025\/01\/image-19-300x291.png 300w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2025\/01\/image-19-768x745.png 768w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2025\/01\/image-19-696x675.png 696w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2025\/01\/image-19-1068x1035.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rozwoj_w_XX_wieku\"><\/span>Rozw\u00f3j w XX wieku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W pierwszej po\u0142owie XX wieku w centrum Warszawy zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 toalety. By\u0142y one p\u0142atne, podobnie jak w innych europejskich miastach. Lokalizacje toalet by\u0142y wybierane w oparciu o zasad\u0119 du\u017cych t\u0142um\u00f3w: place, rynki i parki. Po II wojnie \u015bwiatowej wiele toalet zosta\u0142o zniszczonych w wyniku walk, a nowe budowano wed\u0142ug sowieckich standard\u00f3w. Nie by\u0142y one zbyt wygodne ani higieniczne. Dopiero w latach 1970. toalety publiczne zacz\u0119\u0142y masowo pojawia\u0107 si\u0119 w du\u017cych parkach, w pobli\u017cu atrakcji turystycznych i przystank\u00f3w transportu publicznego.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Toalety_publiczne_w_XXI_wieku\"><\/span>Toalety publiczne w XXI wieku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych oszacowa\u0144 w Warszawie znajduje si\u0119 ponad 400 toalet publicznych. Wydaje si\u0119, \u017ce liczba ta jest du\u017ca. Je\u015bli jednak podzielimy to przez liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w miasta, otrzymamy mniej wi\u0119cej jedn\u0105 toalet\u0119 na 4300 mieszka\u0144c\u00f3w. Nie uwzgl\u0119dnia to ilo\u015bci turyst\u00f3w. Z tych oblicze\u0144 jasno wynika, \u017ce jest ich za ma\u0142o.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Niedob\u00f3r toalet publicznych pogorszy\u0142 si\u0119 podczas pandemii COVID-19. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 instytucji publicznych by\u0142a wtedy zamkni\u0119ta, wi\u0119c nie by\u0142o dost\u0119pu do toalet. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 toalet publicznych znajduje si\u0119 w parkach. Jednak podczas pandemii koronawirusa nie wszystkie z nich dzia\u0142a\u0142y zgodnie ze zwyk\u0142ym harmonogramem.<\/p>\n\n\n\n<p>W centralnych dzielnicach Warszawy wci\u0105\u017c mo\u017cna znale\u017a\u0107 stare podziemne toalety, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 od okresu mi\u0119dzywojennego. Jedna z najstarszych toalet z 1910 roku znajduje si\u0119 w pobli\u017cu Placu Zamkowego.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1500\" height=\"1001\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2025\/01\/image-20.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5625\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2025\/01\/image-20.png 1500w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2025\/01\/image-20-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2025\/01\/image-20-768x513.png 768w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2025\/01\/image-20-696x464.png 696w, https:\/\/cdn.warsaw-name.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2025\/01\/image-20-1068x713.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1500px) 100vw, 1500px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Mapa_toalet_publicznych\"><\/span>Mapa toalet publicznych<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W 2023 roku w Warszawie zosta\u0142a uruchomiona nowa us\u0142uga. Pozwala ona szybko znale\u017a\u0107 najbli\u017csz\u0105 toalet\u0119 publiczn\u0105 w stolicy Polski i sprawdzi\u0107 godziny jej otwarcia. Mapa toalet dost\u0119pna jest w aplikacji mobilnej Warszawa19115. Aplikacja ta nie by\u0142a jednak pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0105 stworzenia takiej platformy przez w\u0142adze miasta. Inicjatywa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 2020 roku. Na mapie zaznaczono prawie 400 lokalizacji. S\u0105 to zar\u00f3wno indywidualne kabiny toaletowe, jak i toalety w budynkach u\u017cyteczno\u015bci publicznej (biblioteki, miejskie o\u015brodki kultury itp.). Mapa pokazuje r\u00f3wnie\u017c toalety w lokalach gastronomicznych, kt\u00f3re na mocy porozumienia z w\u0142adzami miasta pozwalaj\u0105 ludziom korzysta\u0107 z ich toalet. Aplikacja dostarcza r\u00f3wnie\u017c informacji na temat tego, czy toalety s\u0105 dost\u0119pne dla os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych, dost\u0119pno\u015bci przewijaka i rodzaju toalety.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W aplikacji ludzie mog\u0105 zostawia\u0107 swoje opinie i skargi dotycz\u0105ce poprawy pracy toalet publicznych, znale\u017a\u0107 harmonogramy wywozu \u015bmieci, sprawdzi\u0107 jako\u015b\u0107 powietrza, a tak\u017ce zobaczy\u0107 map\u0119 parking\u00f3w i zbi\u00f3rki odpad\u00f3w elektrycznych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W XXI wieku toalety sta\u0142y si\u0119 elementem mody i cz\u0119\u015bci\u0105 nowoczesnego wn\u0119trza. Znani arty\u015bci opracowuj\u0105 unikalne projekty toalet i nikogo nie dziwi ich obecno\u015b\u0107. Ale nie zawsze tak by\u0142o. Jeszcze w XIX wieku nikt nie marzy\u0142 o publicznych toaletach, a \u015bcieki mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 na ulicach miast. Od ponad dw\u00f3ch stuleci ubikacja sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":316,"featured_media":5504,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[333],"tags":[4232,4227,4223,4221,4222,4231,4236,4224,4234,4228,4226,4225,4237,4233,4230],"moimportance":[33],"motype":[326],"moformat":[2334],"class_list":{"0":"post-5621","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozwiazania-inzynierskie","8":"tag-henryk-lindley","9":"tag-higiena-publiczna","10":"tag-historia-toalet","11":"tag-infrastruktura-miejska","12":"tag-kanalizacja-warszawa","13":"tag-mapa-toalet-warszawa","14":"tag-rozwoj-sanitarny","15":"tag-toalety-a-covid-19","16":"tag-toalety-dla-niepelnosprawnych","17":"tag-toalety-miejskie","18":"tag-toalety-podziemne","19":"tag-toalety-publiczne-warszawa","20":"tag-toalety-w-budynkach-publicznych","21":"tag-toalety-w-parkach","22":"tag-warszawa19115","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","24":"motype-eternal","25":"moformat-vlasna-longrid"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5621","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/316"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5621"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5621\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5628,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5621\/revisions\/5628"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5621"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=5621"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=5621"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=5621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}