{"id":5523,"date":"2025-01-21T02:47:12","date_gmt":"2025-01-21T01:47:12","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw-name.eu\/?p=5523"},"modified":"2025-01-21T02:47:30","modified_gmt":"2025-01-21T01:47:30","slug":"lilpop-rau-i-loewenstein-przemyslowe-dziedzictwo-polski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-5523-lilpop-rau-i-loewenstein-przemyslowe-dziedzictwo-polski","title":{"rendered":"Lilpop, Rau i Loewenstein: przemys\u0142owe dziedzictwo Polski"},"content":{"rendered":"\n

Najwi\u0119kszym przedsi\u0119biorstwem przemys\u0142owym mi\u0119dzywojennej Warszawy by\u0142a fabryka mechaniczna Lilpop, Rau i Loewenstein. Pocz\u0105wszy od produkcji sprz\u0119tu rolniczego, w pewnym czasie firma by\u0142a w stanie zaspokoi\u0107 potrzeby bran\u017c transportowej, motoryzacyjnej i metalurgicznej w ca\u0142ym kraju, pisze strona warsaw-name.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Historia za\u0142o\u017cenia i rozwoju firmy Lilpop, Rau i Loewenstein<\/h2>\n\n\n\n

W 1818 roku Tomasz Evans i J\u00f3zef Morris stan\u0119li na czele Odlewni i Rz\u0105dowej Fabryki Machin, pierwszej odlewni \u017celiwa w Warszawie. Gdy drugi z nich opu\u015bci\u0142 biznes w 1824 roku, Tomasz Evans wraz ze swoim bratem Andrzejem podj\u0119li si\u0119 jej rozwoju pod now\u0105 nazw\u0105 Bracia Evans. Tworz\u0105c zesp\u00f3\u0142 licz\u0105cy oko\u0142o 150 pracownik\u00f3w, skoncentrowali si\u0119 na produkcji \u017celiwnego sprz\u0119tu rolniczego. Podczas Powstania Listopadowego zesp\u00f3\u0142 zacz\u0105\u0142 dostarcza\u0107 Wojsko Polskie armatami.<\/p>\n\n\n\n

Po wybuchu Wojny Krymskiej fabryka Bracia Evans zacz\u0119\u0142a podupada\u0107, poniewa\u017c jej w\u0142a\u015bciciele, b\u0119d\u0105cy obywatelami brytyjskimi, zostali zmuszeni do opuszczenia zale\u017cnych terytori\u00f3w Imperium Rosyjskiego. W tym czasie w\u015br\u00f3d jej utalentowanych pracownik\u00f3w wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 Stanis\u0142aw Lilpop, in\u017cynier, mechanik i wynalazca. Po uko\u0144czeniu nauki w Anglii, Niemczech i Francji wr\u00f3ci\u0142 do Polski i stan\u0105\u0142 na czele fabryki. Wkr\u00f3tce nowy w\u0142a\u015bciciel po\u0142\u0105czy\u0142 j\u0105 ze swoj\u0105 firm\u0105 pod nazw\u0105 Evans, Lilpop et Comp.<\/p>\n\n\n\n

Zajmuj\u0105c miejsce pierwszego oficjalnego koncernu w Polsce, nowa firma posiada\u0142a kopalnie rudy \u017celaza, zak\u0142ady mechaniczne oraz stalownie. W\u015br\u00f3d jej produkt\u00f3w du\u017cym popytem cieszy\u0142a si\u0119 \u017cniwiarka zwana Amerykank\u0105, kt\u00f3ra zosta\u0142a stworzona na wz\u00f3r wcze\u015bniejszych modeli Lilpopa. Sprzedano ponad 90 egzemplarzy w ci\u0105gu 6 lat, a w\u0142a\u015bciciel sprzeda\u0142 licencj\u0119 na jej produkcj\u0119 brytyjskiej firmie Ransomes, Sims and Jefferies Limited. Wynalazek ten zosta\u0142 nagrodzony srebrnym medalem na Mi\u0119dzynarodowej Wystawie w 1867 roku. Po \u015bmierci Stanis\u0142awa Lilpopa w 1866 roku obowi\u0105zki kierownicze przej\u0119\u0142a jego \u017cona Joanna Lilpop, a p\u00f3\u017aniej \u2013 ich dzieci.<\/p>\n\n\n\n

Nowym dyrektorem generalnym przemianowanej firmy Lilpop, Rau i Loewenstein zosta\u0142 Bonawentura Toeplitz. Do 1877 roku firma ta odpowiada\u0142a za ponad \u0107wier\u0107 ca\u0142ej produkcji przemys\u0142owej Polski. Po tym czasie Imperium Rosyjskie wprowadzi\u0142o system merkantylistyczny, kt\u00f3ry znacznie utrudni\u0142 mi\u0119dzynarodowy handel polskim przedsi\u0119biorcom. Dostosowuj\u0105c si\u0119 do nowych warunk\u00f3w, fabryka zbudowa\u0142a ogromny zak\u0142ad walcowniczy, a stary piec odlewniczy przemieni\u0142a w najwi\u0119kszy w kraju.<\/p>\n\n\n\n

W 1905 roku zmar\u0142 Bonawentura Toeplitz, kt\u00f3ry kierowa\u0142 firm\u0105 Lilpop, Rau i Loewenstein przez niemal 40 lat. Podczas I wojny \u015bwiatowej rz\u0105d carski ewakuowa\u0142 j\u0105 razem z zespo\u0142em do Krzemie\u0144czuka. Po polsko-radzieckim konflikcie do Warszawy uda\u0142o si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 tylko niewielkiej cz\u0119\u015bci wyposa\u017cenia fabryki, kt\u00f3re wcze\u015bniej zosta\u0142o zaj\u0119te przez bolszewik\u00f3w. W 1921 roku fabryka zacz\u0119\u0142a si\u0119 odbudowywa\u0107 i modernizowa\u0107 na rodzimym gruncie. Jej asortyment rozszerzy\u0142 si\u0119 o lokomotywy, wagony kolejowe i tramwajowe, nadwozia autobus\u00f3w, podwozia dla ci\u0119\u017car\u00f3wek i inne produkty.<\/p>\n\n\n\n

Podczas II wojny \u015bwiatowej firma Lilpop, Rau i Loewenstein znalaz\u0142a si\u0119 pod kontrol\u0105 nazistowskiego konglomeratu przemys\u0142owego Reichswerke Hermann G\u00f6ring. Po Powstaniu Warszawskim jej fabryka zosta\u0142a zniszczona razem z reszt\u0105 miasta. W okresie powojennym fabryka zosta\u0142a znacjonalizowana przez now\u0105 komunistyczn\u0105 w\u0142adz\u0119, kt\u00f3ra pozbawi\u0142a j\u0105 mo\u017cliwo\u015bci kontynuowania dzia\u0142alno\u015bci prywatnej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wk\u0142ad i znaczenie dzia\u0142alno\u015bci firmy Lilpop, Rau i Loewenstein<\/h2>\n\n\n\n

Firma Lilpop, Rau i Loewenstein odegra\u0142a wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w przemys\u0142owym rozwoju Polski. Uda\u0142o jej si\u0119 przygotowa\u0107 wielu specjalist\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych byli Karol Adamiecki, Stanis\u0142aw Olszewski, Boles\u0142aw Prus i inni. W XXI wieku rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 transformacja historycznego obiektu przemys\u0142owego na nowoczesny kompleks wielofunkcyjny, kt\u00f3ry stara si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 dziedzictwo architektoniczne przesz\u0142o\u015bci z innowacjami wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Najwi\u0119kszym przedsi\u0119biorstwem przemys\u0142owym mi\u0119dzywojennej Warszawy by\u0142a fabryka mechaniczna Lilpop, Rau i Loewenstein. Pocz\u0105wszy od produkcji sprz\u0119tu rolniczego, w pewnym czasie firma by\u0142a w stanie zaspokoi\u0107 potrzeby bran\u017c transportowej, motoryzacyjnej i metalurgicznej w ca\u0142ym kraju, pisze strona warsaw-name.eu. Historia za\u0142o\u017cenia i rozwoju firmy Lilpop, Rau i Loewenstein W 1818 roku Tomasz Evans i J\u00f3zef Morris stan\u0119li […]<\/p>\n","protected":false},"author":306,"featured_media":5205,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[336],"tags":[4063,4058,3814,4055,1341,4052,4060,4061,4062,4056,4059,4054,4053,4051,4057,4050],"motype":[326],"moformat":[18],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-5523","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-innowacje","8":"tag-bonawentura-toeplitz","9":"tag-fabryka-mechaniczna","10":"tag-historia-polskiego-przemyslu","11":"tag-historia-przemyslu","12":"tag-ii-wojna-swiatowa","13":"tag-lilpop","14":"tag-lokomotywy","15":"tag-modernizacja-przemyslowa","16":"tag-odlewnia-zeliwa","17":"tag-przemysl-miedzywojenny","18":"tag-przemysl-warszawy","19":"tag-rau-i-loewenstein","20":"tag-rozwoj-technologiczny","21":"tag-sprzet-rolniczy","22":"tag-stanislaw-lilpop","23":"tag-tramwaje","24":"motype-eternal","25":"moformat-vlasna","26":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/306"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5523"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5530,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5523\/revisions\/5530"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5523"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=5523"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=5523"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=5523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}