{"id":5378,"date":"2024-12-20T18:09:10","date_gmt":"2024-12-20T17:09:10","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw-name.eu\/?p=5378"},"modified":"2024-12-20T18:09:32","modified_gmt":"2024-12-20T17:09:32","slug":"budowal-pierwsze-wiezowce-w-warszawie-inzynier-stefan-bryla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-5378-budowal-pierwsze-wiezowce-w-warszawie-inzynier-stefan-bryla","title":{"rendered":"Budowa\u0142 pierwsze wie\u017cowce w Warszawie \u2013 in\u017cynier Stefan Bry\u0142a"},"content":{"rendered":"\n

Ca\u0142y \u015bwiat zna nazwisko Stefana Bry\u0142y jako jednego z wybitnych europejskich in\u017cynier\u00f3w XX wieku oraz pioniera w dziedzinie spawalnictwa. Jego nauczycielem by\u0142 M. Tullier. Stefan pracowa\u0142 jako profesor na Katedrze Budowy Most\u00f3w Politechniki Warszawskiej. W trakcie swojej aktywnej kariery zaprojektowa\u0142 wiele konstrukcji, o czym pisze warsaw-name.eu<\/a>. Jego najbardziej wyj\u0105tkowym dzie\u0142em by\u0142 pierwszy na \u015bwiecie drogowy spawany most, kt\u00f3ry powsta\u0142 na rzece S\u0142udwi pod \u0141owiczem. Opr\u00f3cz dzia\u0142alno\u015bci praktycznej napisa\u0142 ponad 150 prac naukowych z zakresu statyki budowli i in\u017cynierii budowlanej. Dowiedz si\u0119 tak\u017ce, jak w Warszawie powsta\u0142 ekologiczny dom <\/a>o powierzchni 14 metr\u00f3w kwadratowych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Biografia<\/h2>\n\n\n\n

Stefan W\u0142adys\u0142aw Bry\u0142a urodzi\u0142 si\u0119 17 lipca 1886 roku w Krakowie. Nied\u0142ugo po jego narodzinach rodzina przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Stanis\u0142awowa (dzisiejszy Iwano-Frankiwsk na Ukrainie). Tam rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w szkole, kt\u00f3r\u0105 uko\u0144czy\u0142 z wyr\u00f3\u017cnieniem, po czym podj\u0105\u0142 studia we Lwowie. Studiowa\u0142 na Wydziale In\u017cynierii Szko\u0142y Politechnicznej. Co ciekawe, jeszcze w trakcie studi\u00f3w zosta\u0142 zaanga\u017cowany w dzia\u0142alno\u015b\u0107 dydaktyczn\u0105. W tym czasie odbywa\u0142 praktyki w r\u00f3\u017cnych szko\u0142ach technicznych i uniwersytetach w Charlottenburgu, Pary\u017cu i Londynie. W 1908 roku uko\u0144czy\u0142 studia z tytu\u0142em magistra, a rok p\u00f3\u017aniej uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora. Jego edukacja trwa\u0142a jednak do 1910 roku, kiedy uzyska\u0142 habilitacj\u0119. Nast\u0119pnie zosta\u0142 cz\u0142onkiem Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie. Nawet te osi\u0105gni\u0119cia nie zatrzyma\u0142y jego naukowego rozwoju.<\/p>\n\n\n\n

Studia za granic\u0105<\/h2>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki stypendium Akademii Umiej\u0119tno\u015bci odby\u0142 podr\u00f3\u017ce po \u015bwiecie, podczas kt\u00f3rych poznawa\u0142 nowoczesne trendy w budownictwie. Mieszka\u0142 i studiowa\u0142 w Berlinie, Pary\u017cu, Londynie, kontynuuj\u0105c edukacj\u0119 w Charlottenburgu. Jego nauka by\u0142a nie tylko teoretyczna \u2013 zdobywa\u0142 tak\u017ce praktyczne do\u015bwiadczenie, pracuj\u0105c na budowach w Niemczech, Francji, Kanadzie, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. W 1912 roku w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie bra\u0142 udzia\u0142 w opracowywaniu i realizacji r\u00f3\u017cnych projekt\u00f3w. W Stanach Zjednoczonych po raz pierwszy zobaczy\u0142 wie\u017cowce, kt\u00f3re wywar\u0142y na nim ogromne wra\u017cenie. Marzy\u0142 o zg\u0142\u0119bianiu tajnik\u00f3w ich budowy. By\u0142 jednym z in\u017cynier\u00f3w zaanga\u017cowanych w konstrukcj\u0119 Woolworth Building w Nowym Jorku. Do 1930 roku by\u0142 to najwy\u017cszy budynek na \u015bwiecie. Jego wysoko\u015b\u0107 osi\u0105gn\u0119\u0142a 241 metr\u00f3w. Dzi\u0119ki tym podr\u00f3\u017com odkry\u0142 tak\u017ce sw\u00f3j talent literacki. Opisywa\u0142 wra\u017cenia ze swoich wypraw po Ameryce i Dalekim Wschodzie. Swoje wspomnienia zebra\u0142 w dw\u00f3ch tomach zatytu\u0142owanych \u201eAmeryka\u201d i \u201eWsch\u00f3d\u201d. W ksi\u0105\u017ckach szczeg\u00f3\u0142owo opisywa\u0142 r\u00f3\u017cnorodne zjawiska, sytuacje, barwny j\u0119zyk ludzi oraz ich poczucie humoru.<\/p>\n\n\n\n

Po d\u0142ugich podr\u00f3\u017cach Stefan wr\u00f3ci\u0142 do Polski. Sta\u0142o si\u0119 to, gdy ojczyzna odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107. W 1918 roku bra\u0142 udzia\u0142 w jej obronie, uczestnicz\u0105c w walkach o Lw\u00f3w oraz wojnie polsko-bolszewickiej. W latach 1915\u20131917 wyk\u0142ada\u0142 w Polskim Kolegium Uniwersyteckim w Kijowie. Przez trzy lata kierowa\u0142 Zwi\u0105zkiem In\u017cynier\u00f3w i Technik\u00f3w Polskich na Rusi. W wieku 35 lat obj\u0105\u0142 stanowisko profesora na \u0406\u0406 Katedrze Budowy Most\u00f3w Politechniki Lwowskiej. W trakcie \u017cycia zosta\u0142 wybrany pos\u0142em na Sejm z ramienia Lwowa, reprezentuj\u0105c parti\u0119 chrze\u015bcija\u0144skiej demokracji. Kierowa\u0142 lwowskim oddzia\u0142em tej partii. W 1931 roku zasiada\u0142 w jury konkursu na projekt budynku Szko\u0142y Budownictwa w Lublinie. Podczas niemieckiej okupacji zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w tajne nauczanie m\u0142odzie\u017cy. Za t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zosta\u0142 aresztowany przez Niemc\u00f3w i wraz z rodzin\u0105 zosta\u0142 rozstrzelany.<\/p>\n\n\n\n

Praca w Warszawie<\/h2>\n\n\n\n

Z czasem Stefan Bry\u0142a zosta\u0142 autorem podr\u0119cznika dla in\u017cynier\u00f3w pt. \u201ePodr\u0119cznik in\u017cynierski w zakresie in\u017cynierii l\u0105dowej i wodnej\u201d. By\u0142o to pierwsze polskie, kompleksowe wydanie w dziedzinie in\u017cynierii. Publikacja ksi\u0105\u017cki otworzy\u0142a mu drog\u0119 do pracy w Warszawie. W 1934 roku dosta\u0142 prac\u0119 na Politechnice Warszawskiej.<\/p>\n\n\n\n

Do historii przeszed\u0142 jako projektant pierwszego w Europie spawanego drogowego mostu na rzece S\u0142udwi pod \u0141owiczem. By\u0142 to pierwszy stalowy most o konstrukcji spawanej na kontynencie. W tamtych czasach by\u0142a to nowo\u015b\u0107 technologiczna. Zastosowanie techniki spawalniczej pozwoli\u0142o znacz\u0105co obni\u017cy\u0107 koszty budowy oraz zmniejszy\u0107 wag\u0119 konstrukcji. Pomimo tych zalet projekt wzbudza\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci niekt\u00f3rych in\u017cynier\u00f3w budowlanych, kt\u00f3rzy sceptycznie podchodzili do trwa\u0142o\u015bci spawanych konstrukcji mostowych.<\/p>\n\n\n\n

Bez jego unikalnych pomys\u0142\u00f3w na stalowe konstrukcje nie powsta\u0142yby pierwsze polskie wie\u017cowce, w tym budynek mieszkalny w Katowicach oraz biurowce w Warszawie. Bry\u0142a wykorzysta\u0142 swoj\u0105 wiedz\u0119 i do\u015bwiadczenie zdobyte za granic\u0105 do projektowania wie\u017cowc\u00f3w w Polsce. Ju\u017c w 1929 roku zaprojektowa\u0142 pierwszy polski wie\u017cowiec w Katowicach \u2013 17-pi\u0119trowy budynek, kt\u00f3ry do dzi\u015b uwa\u017cany jest za jeden z najciekawszych przyk\u0142ad\u00f3w funkcjonalizmu w polskiej architekturze.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Nied\u0142ugo potem, w 1931 roku, uczestniczy\u0142 w pracach nad projektem wie\u017cowca w Warszawie, kt\u00f3ry uko\u0144czono w 1933 roku. By\u0142 to w\u00f3wczas drugi najwy\u017cszy budynek w Europie. Konstrukcja przetrwa\u0142a nawet 120 trafie\u0144 rakietowych podczas powstania warszawskiego, co \u015bwiadczy o wyj\u0105tkowej jako\u015bci konstrukcji.<\/p>\n\n\n\n

Stefan Bry\u0142a by\u0142 autorem wielu projekt\u00f3w budynk\u00f3w in\u017cynierskich, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 rozmiarami i poziomem technicznym. Wiele z nich przetrwa\u0142o do XXI wieku. W\u015br\u00f3d jego dzie\u0142 znajduj\u0105 si\u0119 konstrukcje takich budynk\u00f3w jak Muzeum Narodowe w Warszawie oraz Biblioteka Jagiello\u0144ska w Krakowie. Wybitny projektant pozostawi\u0142 tak\u017ce wiele prac teoretycznych, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 program\u00f3w edukacyjnych dla kolejnych pokole\u0144 in\u017cynier\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ca\u0142y \u015bwiat zna nazwisko Stefana Bry\u0142y jako jednego z wybitnych europejskich in\u017cynier\u00f3w XX wieku oraz pioniera w dziedzinie spawalnictwa. Jego nauczycielem by\u0142 M. Tullier. Stefan pracowa\u0142 jako profesor na Katedrze Budowy Most\u00f3w Politechniki Warszawskiej. W trakcie swojej aktywnej kariery zaprojektowa\u0142 wiele konstrukcji, o czym pisze warsaw-name.eu. Jego najbardziej wyj\u0105tkowym dzie\u0142em by\u0142 pierwszy na \u015bwiecie drogowy […]<\/p>\n","protected":false},"author":314,"featured_media":5132,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[336],"tags":[3732,3742,3744,3751,3743,3737,3740,3746,3738,3735,3734,3753,3749,3733,3739,3747,3741,3748,3752,3736,3745],"moimportance":[33],"motype":[326],"moformat":[2334],"class_list":{"0":"post-5378","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-innowacje","8":"tag-architektura-funkcjonalistyczna","9":"tag-biblioteka-jagiellonska","10":"tag-budownictwo-stalowe","11":"tag-funkcjonalizm-w-architekturze","12":"tag-historia-polskiej-inzynierii","13":"tag-inzynieria-ladowa","14":"tag-modernistyczne-wiezowce","15":"tag-most-na-rzece-sludwi","16":"tag-muzeum-narodowe-w-warszawie","17":"tag-pierwszy-wiezowiec-w-polsce","18":"tag-pionier-spawalnictwa","19":"tag-podrecznik-inzynierski","20":"tag-politechnika-lwowska","21":"tag-politechnika-warszawska","22":"tag-rozwoj-spawalnictwa","23":"tag-spawane-konstrukcje","24":"tag-spawany-most-w-europie","25":"tag-stefan-bryla-3","26":"tag-techniki-spawalnicze","27":"tag-wiezowce-w-warszawie","28":"tag-woolworth-building","29":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","30":"motype-eternal","31":"moformat-vlasna-longrid"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5378","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/314"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5378"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5385,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5378\/revisions\/5385"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5378"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=5378"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=5378"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=5378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}