{"id":5066,"date":"2024-06-26T23:32:13","date_gmt":"2024-06-26T21:32:13","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw-name.eu\/?p=5066"},"modified":"2024-06-26T23:32:31","modified_gmt":"2024-06-26T21:32:31","slug":"jaka-byla-przemyslowa-warszawa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-5066-jaka-byla-przemyslowa-warszawa","title":{"rendered":"Jak\u0105 by\u0142a przemys\u0142owa Warszawa"},"content":{"rendered":"\n

W XVIII wieku w stolicy Polski zacz\u0105\u0142 si\u0119 aktywnie rozwija\u0107 przemys\u0142. Opr\u00f3cz warsztat\u00f3w rzemie\u015blniczych w mie\u015bcie zacz\u0119to zak\u0142ada\u0107 wyspecjalizowane przedsi\u0119biorstwa, w kt\u00f3rych masowo pracowali pracownicy najemni, pisze strona internetowa warsaw-name.eu<\/a>. W tym materiale opowiemy bardziej szczeg\u00f3\u0142owo o tym, jaka by\u0142a przemys\u0142owa Warszawa.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek<\/h2>\n\n\n\n

W 1782 roku w warszawskich gazetach pisano o dzia\u0142alno\u015bci miejscowych fabryk. Mo\u017cna zatem uzna\u0107, \u017ce okres ten jest przybli\u017con\u0105 dat\u0105 powstania powa\u017cnego przemys\u0142u w stolicy Polski. Pod koniec XVIII wieku w Warszawie dzia\u0142a\u0142a fabryka sukiennicza Rehan, zatrudniaj\u0105ca oko\u0142o 200 pracownik\u00f3w, oraz fabryka karet Dangel. <\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z najbardziej uprzemys\u0142owionych warszawskich dzielnic tamtych czas\u00f3w by\u0142o Powi\u015ble. Zmieni\u0142 si\u0119 dramatycznie na pocz\u0105tku XIX wieku. Ze wzgl\u0119du na blisko\u015b\u0107 szlaku wi\u015blanego zacz\u0105\u0142 si\u0119 tu aktywnie rozwija\u0107 przemys\u0142. W 1828 roku w okolicy wybudowano pierwszy m\u0142yn parowy w Kr\u00f3lestwie Polskim. Nast\u0119pnie na s\u0105siedniej ulicy otwarto Warsztat \u017ceglugi parowej. <\/p>\n\n\n\n

W okresie mi\u0119dzywojennym firma K. Rudzki i S-ka na Powi\u015blu produkowa\u0142a podwozie do jednego z pierwszych polskich samochod\u00f3w osobowych marki Ralf-Stetysz. W okolicy dzia\u0142a\u0142a r\u00f3wnie\u017c Rz\u0105dowa Fabryka Machin na Solcu. W 1865 roku na Powi\u015blu dzia\u0142a\u0142o ponad 20 fabryk.<\/p>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j przemys\u0142u<\/h2>\n\n\n\n

W po\u0142owie XIX wieku przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 warszawska dzielnica Wola. Zmiany te nast\u0105pi\u0142y w wyniku boomu przemys\u0142owego. W tym okresie powsta\u0142y tu zak\u0142ady Norblina, zak\u0142ady mechaniczne sp\u00f3\u0142ki „Borman i Szwede” czy najwi\u0119kszy miejski browar, Haberbusch i Schiele. Obszar ten by\u0142 r\u00f3wnie\u017c uwa\u017cany za obszar handlowy stolicy. Tutaj mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 wszystko, ale problemem by\u0142 brak pieni\u0119dzy u ludzi. <\/p>\n\n\n\n

Podobny charakter centrum rzemie\u015blniczo-handlowego mia\u0142a s\u0105siednia dzielnica Muran\u00f3w. Obszar ten by\u0142 zamieszkany g\u0142\u00f3wnie przez robotnik\u00f3w. Dominowa\u0142y tu garbarnie, a tak\u017ce dzia\u0142a\u0142a fabryka tabaczna „Noblesse”. <\/p>\n\n\n\n

W sumie wielu warszawiak\u00f3w przyci\u0105gn\u0119\u0142o do przemys\u0142u. Na przyk\u0142ad na prze\u0142omie wiek\u00f3w, spo\u015br\u00f3d wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w w wieku od 20 do 60 lat, co trzeci warszawiak i co dziesi\u0105ty warszawiak by\u0142 zatrudniony w tym obszarze. Warto r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wielu nastolatk\u00f3w i senior\u00f3w pracowa\u0142o w takich przedsi\u0119biorstwach jako asystenci.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XX wieku Wola do\u015bwiadczy\u0142 jeszcze wi\u0119kszego rozkwitu przemys\u0142owego. Wszystko dlatego, \u017ce w 1904 roku zak\u0142ady „Lilpop, Rau i Loewenstein” przenios\u0142y znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojej produkcji do nowego kompleksu na tym obszarze. W tym czasie firma zatrudnia\u0142a oko\u0142o 900 pracownik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Nawet po II wojnie \u015bwiatowej w woli uda\u0142o si\u0119 odbudowa\u0107 przemys\u0142. Na miejscu znacjonalizowanych fabryk powsta\u0142y nowe fabryki. Na przyk\u0142ad w budynku dawnej elektrowni tramwajowej urz\u0105dzono Muzeum Powstania Warszawskiego.<\/p>\n\n\n\n

Inn\u0105 dzielnic\u0105 przemys\u0142ow\u0105 w Warszawie by\u0142a Praga. Na pocz\u0105tku lat 60. XIX wieku obszar ten by\u0142 do\u015b\u0107 opuszczony. Dzielnica zacz\u0119\u0142a si\u0119 zmienia\u0107 na lepsze po otwarciu kolei Petersburskiej i Terespolskiej. Nast\u0119pnie w Pradze aktywnie zacz\u0105\u0142 si\u0119 rozwija\u0107 przemys\u0142 metalurgiczny. W 1878 roku powsta\u0142a tu Warszawska Fabryka Stali. Przedsi\u0119biorstwo to specjalizowa\u0142o si\u0119 w produkcji szyn kolejowych i cz\u0119\u015bci do wagon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W XXI wieku wiele obiekt\u00f3w, w kt\u00f3rych wcze\u015bniej znajdowa\u0142y si\u0119 zak\u0142ady przemys\u0142owe, popad\u0142o w ruin\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a zburzona lub przystosowana do innych nowoczesnych funkcji. Likwidacji uleg\u0142o r\u00f3wnie\u017c wiele warszawskich budynk\u00f3w o szczeg\u00f3lnym znaczeniu historycznym i architektonicznym. Wszystko to wynika\u0142o z tego, \u017ce w 1989 roku wiele sto\u0142ecznych zak\u0142ad\u00f3w zbankrutowa\u0142o i nie mia\u0142o mo\u017cliwo\u015bci kontynuowania swojej dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W XVIII wieku w stolicy Polski zacz\u0105\u0142 si\u0119 aktywnie rozwija\u0107 przemys\u0142. Opr\u00f3cz warsztat\u00f3w rzemie\u015blniczych w mie\u015bcie zacz\u0119to zak\u0142ada\u0107 wyspecjalizowane przedsi\u0119biorstwa, w kt\u00f3rych masowo pracowali pracownicy najemni, pisze strona internetowa warsaw-name.eu. W tym materiale opowiemy bardziej szczeg\u00f3\u0142owo o tym, jaka by\u0142a przemys\u0142owa Warszawa. Pocz\u0105tek W 1782 roku w warszawskich gazetach pisano o dzia\u0142alno\u015bci miejscowych fabryk. Mo\u017cna […]<\/p>\n","protected":false},"author":306,"featured_media":4872,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[333],"tags":[3229,3228,3227,3224,889,3226,3225,3230,910,888],"motype":[326],"moformat":[18],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-5066","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozwiazania-inzynierskie","8":"tag-fabryka","9":"tag-fabryka-sukiennicza-rehan","10":"tag-jaka-byla-przemyslowa-warszawa-2","11":"tag-jaka-byla-przemyslowa-warszawa","12":"tag-problemy-srodowiskowe","13":"tag-przemysl","14":"tag-przemyslowa-warszawa","15":"tag-rozwoj-przemyslu","16":"tag-troska-o-srodowisko","17":"tag-zielone-miasto","18":"motype-eternal","19":"moformat-vlasna","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5066","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/306"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5066"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5066\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5070,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5066\/revisions\/5070"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4872"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5066"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=5066"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=5066"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=5066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}