{"id":4021,"date":"2024-03-30T02:06:19","date_gmt":"2024-03-30T01:06:19","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw-name.eu\/?p=4021"},"modified":"2024-03-30T02:06:30","modified_gmt":"2024-03-30T01:06:30","slug":"historia-towarzystwa-naukowego-warszawskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-4021-historia-towarzystwa-naukowego-warszawskiego","title":{"rendered":"Historia Towarzystwa Naukowego Warszawskiego"},"content":{"rendered":"\n

Na pocz\u0105tku XX wieku nauka polska znajdowa\u0142a si\u0119 w trudnej sytuacji, gdy\u017c Imperium Rosyjskie mia\u0142o znaczny wp\u0142yw na pa\u0144stwo. W kraju prowadzono polityk\u0119 rusyfikacji, wi\u0119c trudno by\u0142o wypracowa\u0107 co\u015b w\u0142asnego. W tym artykule na warsaw-name.eu<\/a> porozmawiamy o powstaniu Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.<\/p>\n\n\n\n

Powstanie <\/h2>\n\n\n\n

W\u0142adze rosyjskie przez d\u0142ugi czas op\u00f3\u017ania\u0142y zezwolenie Polakom na tworzenie w kraju towarzystw i instytucji narodowych. Wszystko zmieni\u0142o si\u0119 w 1905 roku, kiedy w imperium rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 umiarkowana liberalizacja ustroju.<\/p>\n\n\n\n

W 1906 roku w Warszawie uchwalono \u201ePrzepisy tymczasowe o stowarzyszeniach i zwi\u0105zkach\u201d. Nast\u0119pnie w kolejnym roku na podstawie tych przepis\u00f3w w stolicy pojawi\u0142o si\u0119 Towarzystwo Naukowe Warszawskie. Pierwsze spotkanie odby\u0142o si\u0119 25 listopada 1907 roku. Data zosta\u0142a wybrana symbolicznie, gdy\u017c w tym dniu min\u0119\u0142o 45 lat od otwarcia Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Warszawskiej.<\/p>\n\n\n\n

Inicjatorzy powstania towarzystwa wsp\u00f3\u0142pracowali z Kas\u0105 imienia J\u00f3zefa Mianowskiego, wspieraj\u0105c dzia\u0142alno\u015b\u0107 badawcz\u0105 i wydawnicz\u0105. Towarzystwo mia\u0142o tak\u017ce w\u0142asnego prawnika, kt\u00f3ry przygotowa\u0142 statut okre\u015blaj\u0105cy cele tej spo\u0142eczno\u015bci. Towarzystwo powsta\u0142o w szczeg\u00f3lno\u015bci w celu rozwijania i popierania bada\u0144 we wszystkich dziedzinach nauki oraz popularyzacji publikacji naukowych w j\u0119zyku polskim. Zgodnie ze statutem dzia\u0142alno\u015b\u0107 towarzystwa ogranicza\u0142a si\u0119 do terytorium Kr\u00f3lestwa Polskiego. Na bazie tej instytucji utworzono trzy wydzia\u0142y, w tym szczeg\u00f3lno\u015bci J\u0119zykoznawstwa i Literatury, Nauk Antropologicznych, Spo\u0142ecznych, Historii i Filozofii oraz Nauk Matematycznych i Przyrodniczych.<\/p>\n\n\n\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n

Kilka razy w tygodniu cz\u0142onkowie towarzystwa organizowali spotkania, podczas kt\u00f3rych omawiali w\u0142asne publikacje, przeznaczenie \u015brodk\u00f3w na badania naukowe, organizacj\u0119 konkurs\u00f3w, wyk\u0142ad\u00f3w, a tak\u017ce rozmawiali o opiece nad bibliotekami, pracowniami i r\u00f3\u017cnymi zbiorami. Towarzystwo organizowa\u0142o badania poprzez rozbudowan\u0105 sie\u0107 pracowni, zak\u0142ad\u00f3w badawczych i laboratori\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W 1913 roku przy Towarzystwie Naukowym Warszawskim powo\u0142ano Rad\u0119 Pracowni Naukowych. Towarzystwo posiada\u0142o tak\u017ce w\u0142asn\u0105 pras\u0119, w tym gazet\u0119 \u201eRocznik\u201d. W okresie odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci instytucja funkcjonowa\u0142a jako organizacja publiczno-prywatna. Wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em dochod\u00f3w by\u0142y prywatne dotacje mecenas\u00f3w. W 1911 roku hrabia Potocki przekaza\u0142 towarzystwu dom, aby instytucja mog\u0142a w pe\u0142ni funkcjonowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rozbudowa w okresie II Rzeczypospolitej<\/h2>\n\n\n\n

W 1918 roku Polska uzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107. W tym okresie Towarzystwo rozszerzy\u0142o swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na ca\u0142y kraj. W 1922 roku uchwalono nowy statut Zwi\u0105zku Warszawskiego. Dzia\u0142a\u0142a tak\u017ce Rada Naukowa zrzeszona przez pracownik\u00f3w towarzystwa. W pierwszych latach niepodleg\u0142o\u015bci warszawska instytucja za\u0142o\u017cy\u0142a Instytut Biologiczny imienia Marcelego Nenckiego i Instytut Antropologiczny. W ramach instytutu dzia\u0142a\u0142o Muzeum Prehistoryczne imienia Erazma Majewskiego.<\/p>\n\n\n\n

Zmieniono dzia\u0142alno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych wydzia\u0142\u00f3w towarzystwa. Powsta\u0142y tak\u017ce dwa kolejne, w tym Nauk Biologicznych i Nauk Technicznych. W czasie II wojny \u015bwiatowej Towarzystwo Naukowe Warszawskie kontynuowa\u0142o dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. Organizowa\u0142o spotkania naukowe i wspiera\u0142o tajne szkolnictwo wy\u017csze. W wyniku wojny towarzystwo ponios\u0142o znaczne straty osobowe. Straty materialne obejmowa\u0142y zniszczenie siedziby g\u0142\u00f3wnej, zw\u0142aszcza Pa\u0142acu Staszica oraz wielu fabryk, pracowni i laboratori\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Po wojnie Instytut Biologii Do\u015bwiadczalnej im. Marcelego Nenckiego zosta\u0142 wyodr\u0119bniony z Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Aktywno\u015b\u0107 towarzystwa spad\u0142a, gdy\u017c \u00f3wczesny rz\u0105d d\u0105\u017cy\u0142 do zniszczenia tradycji nauki polskiej, a nast\u0119pnie podporz\u0105dkowania jej ideologii komunistycznej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku XX wieku nauka polska znajdowa\u0142a si\u0119 w trudnej sytuacji, gdy\u017c Imperium Rosyjskie mia\u0142o znaczny wp\u0142yw na pa\u0144stwo. W kraju prowadzono polityk\u0119 rusyfikacji, wi\u0119c trudno by\u0142o wypracowa\u0107 co\u015b w\u0142asnego. W tym artykule na warsaw-name.eu porozmawiamy o powstaniu Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Powstanie  W\u0142adze rosyjskie przez d\u0142ugi czas op\u00f3\u017ania\u0142y zezwolenie Polakom na tworzenie w kraju towarzystw […]<\/p>\n","protected":false},"author":314,"featured_media":3879,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[337],"tags":[2558,2560,2559,2557,2555,2562,889,2561,2556,2563,910,1907],"moimportance":[33],"motype":[326],"moformat":[18],"class_list":{"0":"post-4021","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozwoj","8":"tag-badaczy-przyrody","9":"tag-historia-towarzystwa-naukowego","10":"tag-historia-towarzystwa-naukowego-warszawskiego","11":"tag-historia-warszawskiego-naukowca","12":"tag-nauki-przyrodnicze","13":"tag-o-powstaniu-towarzystwa-naukowego-warszawskiego","14":"tag-problemy-srodowiskowe","15":"tag-przepisy-tymczasowe-o-stowarzyszeniach-i-zwiazkach","16":"tag-slynne-osiagniecia-naukowcow","17":"tag-towarzystwo","18":"tag-troska-o-srodowisko","19":"tag-znani-naukowcy","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","21":"motype-eternal","22":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4021","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/314"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4021"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4021\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4025,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4021\/revisions\/4025"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4021"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4021"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=4021"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=4021"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=4021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}