{"id":3743,"date":"2024-02-29T18:04:00","date_gmt":"2024-02-29T17:04:00","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw-name.eu\/?p=3743"},"modified":"2024-02-29T18:04:36","modified_gmt":"2024-02-29T17:04:36","slug":"historia-warszawskich-fabryk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-3743-historia-warszawskich-fabryk","title":{"rendered":"Historia warszawskich fabryk\u00a0"},"content":{"rendered":"\n

Przemys\u0142owa historia Warszawy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 od powstania fabryk w XVIII wieku. To w\u0142a\u015bnie w tym okresie, opr\u00f3cz warsztat\u00f3w rzemie\u015blniczych, w mie\u015bcie zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 wyspecjalizowane przedsi\u0119biorstwa, w kt\u00f3rych masowo pracowali najemni robotnicy. Po 1989 roku zbankrutowa\u0142y i uleg\u0142y likwidacji najwi\u0119ksze warszawskie fabryki, m.in. fabryka radiowa na Woli. W tym artykule na warsaw-name.eu<\/a> bardziej szczeg\u00f3\u0142owo opowiemy o pracy warszawskich fabryk.<\/p>\n\n\n\n

\u015ar\u00f3dmie\u015bcie<\/h2>\n\n\n\n

Pierwsz\u0105 dzielnic\u0105 przemys\u0142ow\u0105 Warszawy by\u0142o Powi\u015ble. Na pocz\u0105tku XIX wieku dzielnica ta zacz\u0119\u0142a aktywnie si\u0119 rozwija\u0107. W tym okresie oko\u0142o po\u0142owa robotnik\u00f3w Warszawy by\u0142a zatrudniona w lokalnych przedsi\u0119biorstwach przemys\u0142owych. Ta dzielnica zosta\u0142a wybrana pod budow\u0119 fabryk, poniewa\u017c znajdowa\u0142a si\u0119 w pobli\u017cu trasy wi\u015blanej.<\/p>\n\n\n\n

W 1828 roku powsta\u0142 na tych terenach pierwszy polski m\u0142yn parowy. Dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej otwarto Warsztaty \u017beglugi Parowej Augusta Zamoyskiego. W 1858 roku in\u017cynier Konstanty Rudzki podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o utworzeniu odlewni, kt\u00f3ra wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142aby przy inwestycjach jego stoczni. P\u00f3\u017aniej firma ta przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w magnata metalurgicznego. W XIX wieku fabryka wyprodukowa\u0142a 20% wszystkich most\u00f3w zbudowanych w Imperium Rosyjskim.<\/p>\n\n\n\n

W okolicy dzia\u0142a\u0142a tak\u017ce rz\u0105dowa fabryka maszyn. To st\u0105d wys\u0142ano pierwsze wagony zam\u00f3wione dla Kolei Warszawsko-Wiede\u0144skiej i Warszawsko-Petersburskiej. W 1865 roku na warszawskim Powi\u015blu istnia\u0142o ju\u017c 20 fabryk.<\/p>\n\n\n\n

Wola<\/h2>\n\n\n\n

W po\u0142owie XIX wieku obszar Woli uleg\u0142 znacz\u0105cym przemianom. To w\u0142a\u015bnie tutaj powsta\u0142y takie symbole warszawskiego przemys\u0142u jak zak\u0142ady metalurgiczne Norblin, zak\u0142ady mechaniczne Borman i Szwede oraz najwi\u0119kszy w mie\u015bcie browar Haberbusch i Schiele.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XX wieku na Warszaw\u0119 przypada\u0142o prawie 20% produkcji Kr\u00f3lestwa Polskiego. To by\u0142 prawdziwy skok przemys\u0142owy. W wieku od 20 do 60 lat co trzeci warszawiak i co dziesi\u0105ta warszawianka pracowa\u0142a w przemy\u015ble. Osoby niepe\u0142noletnie i starsze r\u00f3wnie\u017c pracowa\u0142y w fabrykach na p\u00f3\u0142 etatu, wykonuj\u0105c prace pomocnicze. Oczywi\u015bcie by\u0142o to nielegalne, ale w ten spos\u00f3b ludzie pr\u00f3bowali zarobi\u0107 chocia\u017c troch\u0119 na \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

W 1904 roku s\u0142ynne fabryki Lilpop Rau i Loewenstein przenios\u0142y znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojej produkcji do nowego kompleksu na Woli, gdy\u017c panowa\u0142y tam lepsze warunki. W tym czasie firma zatrudnia\u0142a ponad 1900 pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W 1893 roku siedmiu przedsi\u0119biorc\u00f3w za\u0142o\u017cy\u0142o \u201ePrzemys\u0142ow\u0105 Sp\u00f3\u0142k\u0119 Akcyjn\u0105\u201d. Produkowali armatur\u0119 na ulicy Siennej. Swoje produkty oznaczali skr\u00f3tem P7P, co oznacza\u0142o \u201eposag siedmiu panien\u201d \u2013 c\u00f3rek inwestor\u00f3w. P\u00f3\u017aniej w\u0142a\u015bciciele tej sp\u00f3\u0142ki otrzymali Nagrod\u0119 Nobla za Quo Vadis. Po tym firma postanowi\u0142a zmieni\u0107 nazw\u0119 na URSUS i rozszerzy\u0107 swoj\u0105 produkcj\u0119 o silniki spalinowe i silniki Diesla.<\/p>\n\n\n\n

W 1918 roku w zak\u0142adzie powsta\u0142 prototyp ci\u0105gnika rolniczego. W 1923 roku firma przenios\u0142a si\u0119 do nowej fabryki w Czechowicach pod Warszaw\u0105, nowoczesnej dzielnicy Ursusa. W okresie mi\u0119dzywojennym w fabrykach produkowano ci\u0119\u017car\u00f3wki, autobusy, motocykle i czo\u0142gi. Dzielnica Wola wznowi\u0142a swoj\u0105 przemys\u0142ow\u0105 histori\u0119 w 1945 roku, kiedy na miejscu znacjonalizowanych fabryk zbudowano nowe fabryki.<\/p>\n\n\n\n

Kolejn\u0105 dzielnic\u0105 przemys\u0142ow\u0105 Warszawy by\u0142a Praga. W latach 60-tych XIX wieku by\u0142o to zaniedbane przedmie\u015bcie. Rozw\u00f3j przemys\u0142owy w dzielnicy rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wraz z rozwojem kolei \u2013 otwarciem Kolei Petersburskiej i Kolei Terespolskiej. Aktywnie rozwija\u0142a si\u0119 tu tak\u017ce metalurgia. Warszawskie Zak\u0142ady Metalurgiczne sta\u0142y si\u0119 jednym z najwi\u0119kszych przedsi\u0119biorstw w mie\u015bcie. By\u0142 to kolejny rezultat rozwoju polskiej kolei.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przemys\u0142owa historia Warszawy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 od powstania fabryk w XVIII wieku. To w\u0142a\u015bnie w tym okresie, opr\u00f3cz warsztat\u00f3w rzemie\u015blniczych, w mie\u015bcie zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 wyspecjalizowane przedsi\u0119biorstwa, w kt\u00f3rych masowo pracowali najemni robotnicy. Po 1989 roku zbankrutowa\u0142y i uleg\u0142y likwidacji najwi\u0119ksze warszawskie fabryki, m.in. fabryka radiowa na Woli. W tym artykule na warsaw-name.eu bardziej szczeg\u00f3\u0142owo opowiemy […]<\/p>\n","protected":false},"author":314,"featured_media":3678,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[333],"tags":[2285,2283,2284,2292,2287,2294,889,2286,2293,910],"moimportance":[33],"motype":[326],"moformat":[18],"class_list":{"0":"post-3743","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozwiazania-inzynierskie","8":"tag-budowa-fabryk","9":"tag-fabryki-warszawskie","10":"tag-historia-fabryk","11":"tag-historia-warszawskich-fabryk","12":"tag-historia-warszawy","13":"tag-pierwsza-dzielnica-przemyslowa-warszawy","14":"tag-problemy-srodowiskowe","15":"tag-przedsiebiorstwa","16":"tag-przemyslowa-historia-warszawy","17":"tag-troska-o-srodowisko","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","19":"motype-eternal","20":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3743","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/314"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3743"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3743\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3747,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3743\/revisions\/3747"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3743"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3743"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3743"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3743"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3743"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3743"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}