{"id":3305,"date":"2023-09-21T15:17:19","date_gmt":"2023-09-21T13:17:19","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw-name.eu\/?p=3305"},"modified":"2023-10-23T23:59:31","modified_gmt":"2023-10-23T21:59:31","slug":"znany-warszawski-geograf-henryk-arctowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/eternal-3305-znany-warszawski-geograf-henryk-arctowski","title":{"rendered":"Znany warszawski geograf Henryk Arctowski"},"content":{"rendered":"\n

Henryk Arctowski na zawsze pozostawi\u0142 swoje nazwisko na kartach podr\u0119cznik\u00f3w historii w\u015br\u00f3d wielu wybitnych naukowc\u00f3w stolicy Polski. Jako nastolatek ch\u0142opiec kocha\u0142 dwie rzeczy: podr\u00f3\u017ce i nauk\u0119. Z czasem uda\u0142o mu si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 te pasje, staj\u0105c si\u0119 s\u0142awnym geografem. Wi\u0119cej o tym, jak mu si\u0119 to uda\u0142o, przeczytacie na warsaw-name.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek i rozw\u00f3j kariery<\/h2>\n\n\n\n

Jeden z najwybitniejszych geograf\u00f3w pierwszej po\u0142owy XX wieku urodzi\u0142 si\u0119 15 lipca 1871 roku w Warszawie. Rodowe nazwisko Artzt, Henryk wyd\u0142u\u017cy\u0142 do Arctowski. Ucz\u0105c si\u0119 w szkole ch\u0142opak zafascynowa\u0142 si\u0119 nauk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze jako nastolatek Henryk zacz\u0105\u0142 podr\u00f3\u017cowa\u0107 do stolic kraj\u00f3w europejskich. Pewnego razu podczas kolejnej przygody za granic\u0105 pozna\u0142 Adriena de Gerlache de Gomery\u2019ego, popularnego w\u00f3wczas belgijskiego podr\u00f3\u017cnika, kt\u00f3ry zaprosi\u0142 Henryka do swoich podr\u00f3\u017cy po Antarktydzie, na co ch\u0142opak zgodzi\u0142 si\u0119 bez wahania. Opr\u00f3cz warszawiaka w ekspedycji uczestniczy\u0142y tacy znani odkrywcy jak Roald Amundsen, Frederick Cook i Antoni Boles\u0142aw Dobrowolski. W takim towarzystwie warszawiak przez rok podr\u00f3\u017cowa\u0142 po Morzu Arktycznym, wytrzymuj\u0105c tam mro\u017an\u0105 zim\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Debiutancka wyprawa dla przysz\u0142ego geografa by\u0142a pot\u0119\u017cnym do\u015bwiadczeniem zawodowym, kt\u00f3re dodatkowo przyczyni\u0142o si\u0119 do jego orientacji zar\u00f3wno w przestrzeni badanego \u015brodowiska, jak i na poziomie teoretycznym. Ponadto obserwacje podr\u00f3\u017cnik\u00f3w ujawni\u0142y now\u0105 wiedz\u0119 na temat \u201ekrajobrazu morskiego\u201d i w\u0142a\u015bciwo\u015bci g\u00f3r lodowych. Podr\u00f3\u017ce z warszawiakiem zainspirowa\u0142y De Gerlache do tego stopnia, \u017ce \u200b\u200bnapisa\u0142 o tym nawet ksi\u0105\u017ck\u0119. Kilka lat po opublikowaniu dzie\u0142a ukaza\u0142a si\u0119 wersja w j\u0119zyku polskim.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Popularno\u015b\u0107 i upami\u0119tnienie<\/h2>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XX wieku geograf otrzyma\u0142 stanowisko w \u201eObservatoire Royal de Belgique\u201d w Uccle w Belgii. Tam Henryk przez kilka lat opracowywa\u0142 materia\u0142y zebrane podczas wspomnianej wcze\u015bniej podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Arctowski jest znany jako osoba zajmuj\u0105ca wyj\u0105tkowe miejsce w historii geologii. Jako jeden z pierwszych ustali\u0142 hipotez\u0119 zwan\u0105 \u201eAntarktandami\u201d. Naukowiec wierzy\u0142 w istnienie tzw. Ziemi Ognistej, zauwa\u017cy\u0142 podobie\u0144stwo budowy geologicznej And\u00f3w Po\u0142udniowych i P\u00f3\u0142wyspu Grahama na Antarktydzie.<\/p>\n\n\n\n

Swego czasu warszawiak podr\u00f3\u017cowa\u0142 po by\u0142ych koloniach francuskich, gdzie zdobywa\u0142 now\u0105 wiedz\u0119 o naszym \u015bwiecie. Po zako\u0144czeniu wyprawy otrzyma\u0142 nowe stanowisko kierownika dzia\u0142u przyrodniczego w Bibliotece Publicznej w Nowym Jorku. W Stanach Zjednoczonych Polak by\u0142 do\u015b\u0107 rozpoznawalny w swoich kr\u0119gach. P\u00f3\u017aniej otrzyma\u0142 nawet obywatelstwo tego kraju.<\/p>\n\n\n\n

W ko\u0144cu, ni\u0435 radz\u0105c sobie z t\u0119sknot\u0105 za ojczyzn\u0105, wraca do domu przed inwazj\u0105 hitlerowsk\u0105 na Polsk\u0119. Wcze\u015bniej rodowitemu warszawiakowi zaproponowano stanowisko Ministra O\u015bwiaty, jednak geograf zdecydowa\u0142 si\u0119 odm\u00f3wi\u0107 tej propozycji, preferuj\u0105c swoj\u0105 ulubion\u0105 prac\u0119. W\u0142a\u015bciwie nie pomyli\u0142 si\u0119 w swoim wyborze, poniewa\u017c p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 cz\u0142onkiem Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci. Mia\u0142 tak\u017ce do\u015bwiadczenie zawodowe na Katedrze Geofizyki i Meteorologii na uczelni we Lwowie. Jednocze\u015bnie uzupe\u0142nia\u0142 swoj\u0105 monografi\u0119 nowymi osi\u0105gni\u0119ciami zawodowymi.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy hitlerowcy zaatakowali Polsk\u0119, warszawiak przebywa\u0142 w Stanach Zjednoczonych na Kongresie Mi\u0119dzynarodowej Unii Geodezyjno-Geofizycznej. Z obawy o swoje \u017cycie zdecydowa\u0142 si\u0119 nie wraca\u0107 do domu, lecz pozosta\u0107 w Waszyngtonie, gdzie a\u017c do emerytury prowadzi\u0142 wyk\u0142ady dla student\u00f3w w Smithsonian Institution.<\/p>\n\n\n\n

Po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci powr\u00f3ci\u0142 do ojczyzny. 21 lutego 1958 roku s\u0142ynny warszawski geograf zmar\u0142 i zosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Pow\u0105zkach.<\/p>\n\n\n\n

Nawet w dzisiejszych czasach mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 o wk\u0142adzie Polaka w rozw\u00f3j geografii. Pami\u0119\u0107 o nim \u017cyje w Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego. Na jego cze\u015b\u0107 nazwano tak\u017ce takie obiekty geograficzne, jak g\u00f3ra i p\u00f3\u0142wysep na Antarktydzie, na Spitsbergenie, a tak\u017ce lodowiec na Morzu Arktycznym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Henryk Arctowski na zawsze pozostawi\u0142 swoje nazwisko na kartach podr\u0119cznik\u00f3w historii w\u015br\u00f3d wielu wybitnych naukowc\u00f3w stolicy Polski. Jako nastolatek ch\u0142opiec kocha\u0142 dwie rzeczy: podr\u00f3\u017ce i nauk\u0119. Z czasem uda\u0142o mu si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 te pasje, staj\u0105c si\u0119 s\u0142awnym geografem. Wi\u0119cej o tym, jak mu si\u0119 to uda\u0142o, przeczytacie na warsaw-name.eu. Pocz\u0105tek i rozw\u00f3j kariery Jeden z […]<\/p>\n","protected":false},"author":314,"featured_media":2968,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[337],"tags":[1910,1903,1905,1908,1911,1906,889,1904,1907,1902],"moimportance":[30,33],"motype":[326],"moformat":[18],"class_list":{"0":"post-3305","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozwoj","8":"tag-biografia-geografa-warszawskiego","9":"tag-geograf-henryk-arctowski","10":"tag-henryk-arctowski","11":"tag-naukowcy-warszawscy","12":"tag-naukowcy-z-warszawy","13":"tag-popularnosc-i-upamietnienie","14":"tag-problemy-srodowiskowe","15":"tag-warszawski-geograf","16":"tag-znani-naukowcy","17":"tag-znany-warszawski-geograf-henryk-arctowski","18":"moimportance-golovna-novyna","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","20":"motype-eternal","21":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3305","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/314"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3305"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3305\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3312,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3305\/revisions\/3312"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2968"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3305"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3305"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3305"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}